واژه شناسی (نشان جغرافیایی)

نشان جغرافیایی: نشانه ای است که مبدأ کالایی را به قلمرو منطقه یا ناحیه‌‌‌‌ای از کشور منتسب می‌‌‌‌کند، مشروط بر اینکه کیفیت و مرغوبیت، شهرت یا سایر خصوصیات کالا اساسا قابل انتساب به مبدأ جغرافیایی آن باشد.
در تعریف نشان جغرافیایی بر دو مورد تاکید می‌‌‌‌شود. نخست کیفیت، مرغوبیت، شهرت و دیگر ویژگی‌‌های محصول و دوم قابلیت انتساب محصول به یک مبدأ جغرافیایی.
برای تشخیص کیفیت و مرغوبیت کالا معیاری ارائه نشده و تشخیص آن به ذوق و سلیقه اکثریت مصرف کنندگان واگذارشده است.
برای قابل انتساب بودن محصول به یک محل جغرافیایی نیز باید ویژگی‌‌هایمحصول چنان با آن محل جغرافیایی وابستگی داشته باشند که مصرف کننده، محصول را با نام مبدأ جغرافیایی معین بشناسد. مثلا پنیر لیقوان، عسل سبلان، قالی کرمان و … .

کالا در نشان جغرافیایی: کالا در نشان جغرافیایی عبارت است از هرگونه محصول طبیعی و کشاورزی و یا فرآورده‌‌‌‌های آن یا صنایع دستی و تولیدات صنعتی.

محصول طبیعی: هر گونه محصول موجود در طبیعت است که بدون تغییر و تبدیل با ابزار و اسباب ساخت دست بشر یعنی به صورت بکر و دست نخورده تحصیل شده باشد. مانند انواع آب یا سنگ و گیاهان طبیعی و امثال آن که در منطقه یا ناحیه‌‌‌‌ای از یک کشور با کیفیت خاص وجود دارد و مورد استفاده قرار می‌‌‌‌گیرد.

صنایع دستی: شامل تمام کالا و اشیائی است که با دست انسان ساخته می‌‌‌‌شود. شهرت صنایع دستی که ممکن است مواد اولیه آنها فلز، پشم، پنبه، خاک و یا سنگ و امثال آن باشد به مناطق یا نواحی تولید آن بستگی پیدا می‌‌‌‌کند و مشتریان بیشتر بر اساس نام منطقه تولید نسبت به خرید و مصرف آن اشتیاق پیدا می‌‌‌‌کند هر چند کیفیت و مرغوبیت کالا نیز معیار جلب مشتری خواهد بود. به عنوان مثال صنایع دستی اصفهان.

تولیدات صنعتی: کلیه کالاهایی که از طریق ابزار صنعتی و ماشین آلات تولید می‌‌‌‌گردد. در واقع اکثر عملیات تولید صنعتی با ابزار و وسایل مکانیکی صورت می‌‌‌‌گیرد و کار انسانی در ساخت و تولید کالاهای صنعتی نقش چندانی ندارد و انسان‌‌‌‌ها بیشترعملیات کنترل را بر عهده دارند. می توان در این زمینه ساعت سوئیس را مثال زد که نمونه ای از نشان جغرافیایی برای محصولات صنعتی است.

ویژگی‌‌‌‌های نشان جغرافیایی: عدم تعلق به شخص یا موسسه خاص ، وابستگی به ناحیه‌‌ی خاص و غیرقابل انتقال بودن سه ویژگی نشان جغرافیایی هستند:

  • عدم تعلق به شخص یا موسسه خاص: نشان جغرافیایی امتیاز انحصاری نیست و به موسسه تجاری یا صنعتی معین تعلق ندارد. به عبارت دیگر حقوق یا امتیازات ناشی از علائم ‌‌‌‌مربوط به یک کشور یا منطقه و یا ناحیه خاصی از آن کشور است و جنبه شخصی ندارد. به عنوان مثال کره  هلندی به علت کیفیت مطلوب و مرغوبیت جنس آن که اصولا مربوط به آب و هوا، خاک و نوع گیاهانی است که در سرزمین هلند می‌‌‌‌روید و به عنوان علوفه به مصرف و خوراک دام آن کشور می‌‌‌‌رسد، شهرت خاص دارد. بنابراین امتیاز کرّه‌‌ی هلندی به شرکت یا موسسه خاص تعلق ندارد و هر شخص یا موسسه ای که در هلند به تولید کره بپردازد می‌‌‌‌تواند از این امتیاز استفاده کند و کشور دیگر حق استفاده از این نشانه را ندارد.
  • وابستگی به ناحیه‌‌ی خاص: نشان جغرافیایی به کشور یا منطقه و ناحیه خاص تعلق دارد. برای نمونه ممکن است تولیدکننده ای در یکی از کشورهای اروپایی چایی همانند چای دارجیلینگ هند کشت کند که از نظر کیفیت همانند چای دارجیلینگ باشد. اما چون تولید آن چای در منطقه‌‌ی دارجیلینگ هند صورت نگرفته به همین دلیل نمی‌‌توان چای تولیدشده در اروپا را با نشان چای دارجیلینگ عرضه کرد. ولی استفاده از نشانه‌‌‌‌ی جغرافیایی چای دارجیلینگ برای کلیه اشخاصی که در منطقه مزبور چای کشت کنند و چای آنها خصوصیات نوعی منطقه ی دارجیلینگ را داشته باشد ، آزاد و بلامانع است.
  • غیر قابل انتقال بودن نشان جغرافیایی: نشان جغرافیایی جنبه سرزمینی، منطقه‌‌‌‌ای و محلی مخصوص به خود را دارد. بنابراین امتیازی شخصی نیست که قابلیت انتقال یا واگذاری به سرزمین یا موسسه اقتصادی کشور دیگری داشته باشد.

 

فواید نشان جغرافیایی: فواید نشان جغرافیایی شامل موارد ذیل است:

  • معرفی مکان خاص تولید کالا و محصولات: نشانه جغرافیایی علامتی است که نشان می‌‌‌‌دهد محصولات کشاورزی یا دامی و کالای صنعتی در مکان مشخصی تولید شده است. مانند پسته دامغان.
  • معرفی کیفیت خاص کالا و محصولات: نشان جغرافیایی بیانگر کیفیت ویژه و منحصر به فرد کالا و محصولاتی است که به بازار داخلی یا بین المللی عرضه می‌‌‌‌شود. بطور مثال خاویار ایران به علت کیفیت مطلوب آن در سطح ملی و بین المللی دارای شهرت است.
    منبع مهم اطلاع رسانی و تبلیغ محصولات: نشان‌‌‌‌های جغرافیایی عامل مهمی در اطلاع رسانی و تبلیغ محصولات و کالاها در بازارهای داخلی و بین المللی هستند.
  • قدرت تمایزبخشی بین محصولات: نشان‌‌‌‌های جغرافیایی چون معرف کیفیت و مرغوبیت کالاها و تولیدات هستند و محل تولید نیز عامل شهرت و اعتبار محصولات است، بنابراین نشانه جغرافیایی علامتی است که کیفیت تولید یا محصول را به عموم و مصرف کنندگان معرفی می‌‌‌‌کند و آن را از محصولات مشابه که در محل دیگری تولید شده است، متمایز می‌‌‌‌کند تا افراد در انتخاب محصول مورد نظر سردرگم نباشند.
  • نشان دهنده فرهنگ ، تاریخ، آداب و رسوم و هویت ملی یک کشور: بسیاری از محصولات و صنایع تولید شده در کشور و یا ناحیه خاص بیانگر فرهنگ و آداب و رسوم و در واقع شناسنامه حیات یک جامعه ‌‌‌‌ هستند. به طور مثال صنایع دستی و یا فرش و گلیم و طرح های بکار رفته در آنها نشان دهنده سوابق تاریخی و فرهنگی یک ناحیه و یا جامعه هستند.
  • ارتقاء کیفیت کالا، توسعه و رشد اقتصادی: با توجه به اینکه نشان جغرافیایی معرف محصولات و تولیدات صنعتی و کشاورزی با کیفیت خاص است، بنابراین تلاش برای تضمین مرغوبیت و حفظ شهرت و کیفیت کالاها و محصولات تولیدی با علامت جغرافیایی مشخص، باعث ‌‌‌‌افزایش تقاضای داخلی و بین المللی برای محصولات شده که آن نیز به نوبه‌‌ی خود منجر به توسعه توسعه‌‌ی اقتصادی و تقویت بنیه اقتصادی کشور می‌‌شود.

دیدگاه خود را ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *