ارائه‌دهنده‌ی راهکارهای نرم‌ افزارهای سازمانی
ارائه‌دهنده‌ی راهکارهای نرم‌ افزارهای سازمانی

تجاری‌سازی مالکیت فکری: تغییر دیدگاه مجامع علمی و آکادمیک در فیلیپین [۱]

این دیدگاه که مالکیت فکری را در انتشار خلاصه می‌کرد، سال‌ها بر تحقیقات صورت گرفته در محافل علمی فیلیپین حاکم بوده است. پی آمد این دیدگاه این بود که کپی‌رایت مهم‌ترین دست آورد غیرملموس در دانشگاه‌های این کشور محسوب می‌شد. با وجود این، نقش پررنگ اداره مالکیت فکری فیلیپین و حمایت سازمان جهانی مالکیت فکری جهت تأسیس و ایجاد ادارات حمایت از نوآوری و فن‌آوری در دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی سراسر کشور، منجر به پیدایش دیدگاهی جدید و تازه شد. رویکرد جدید که عبارت است از «اختراع، انتشار و منفعت»،  بر استفاده و بهره‌برداری از اموال فکری و دانش تولید شده توسط محققین دانشگاهی در راستای حل مشکلات جامعه تاکید داشته و به تدریج در حال رواج و گسترش است.
تا چند سال گذشته، انتقال فن‌آوری در برنامه دانشگاه San Carlos گنجانده نشده بود و مفهومی بیگانه به شمار می‌رفت. با وجود این، در حال حاضر، تجاری سازی مالکیت فکری در این دانشگاه ولوله‌ای برپا کرده است؛ تا جایی که دانشگاه بر آن است تا بخشی از هزینه‌های خود را از طریق بهره‌وری تجاری از فن‌آوری تولید شده در خلال پژوهش‌های صورت گرفته در این دانشگاه و با استفاده از نظام حقوق مالکیت فکری، تأمین نماید.
ایده بهره‌برداری تجاری از مالکیت فکری، نخستین بار در مرکز تحقیقات مهندسی فرآیندهای زیستی (BioPER) که بخشی از دانشکده مهندسی شیمی دانشگاه San Carlos است مطرح شد. BioPER بنیان‌گذار پیشرفته‌ترین آزمایشگاه شیمی این دانشگاه است که به طور تخصصی به تحلیل شیمیایی فرآورده‌های طبیعی و تخمیری می‌پردازد. تمرکز این مرکز بر تحقیق در خصوص پسماند و انرژی، منجر به تولید فن‌آوری‌های چشم‌گیری در خصوص پسماندهای جامد شده است. چاره‌اندیشی در خصوص ضایعات بهداشتی و انبه که از مهم‌ترین چالش‌هایی است که قوای دولتی کشور با آن مواجه هستند، برای پژوهش‌های این مرکز در اولویت است. ایجاد ذخایر مالی و زیست‌محیطی و فراهم آوردن امکانات معیشتی برای شهروندان از طریق تبدیل انبوه ضایعات روزانه تولید شده از انبه در جزیره سبو به کالاهای مفید و قابل عرضه در بازار، هدف اصلی این پژوهش است.

پیدایش سرآغازی نو:

محل‌های دفن زباله، در بیشتر مواقع پایان راه پوست انبه است که اصولاً کالای پسماند تلقی می‌شود. ضایعات ناشی از صنعت تهیه انبه در سبو، روزانه در حدود ۱۰۰۰ تن است که این عدد، چیزی در حدود ۱۰ درصد کل پسماندهای جامد را تشکیل می‌دهد. پژوهش‌های صورت گرفته در BioPER نشان‌گر این بود که پوست انبه حاوی خواص و فواید بسیاری برای سلامت است. این محصول فرعی، حاوی حجم بالایی از کربوهیدرات و فیبر بوده، منبعی سرشار از  پکتین محسوب شده و دارای خاصیت آنتی‌اکسیدانی و آنتی میکروبی است.
BioPER به روشی جدید برای بازیابی عناصر سودمند و مفید موجود در ضایعات انبه و تبدیل آن به کالایی ارزشمند دست یافت. در سال ۲۰۱۲ پژوهش‌گران این مرکز، خواهان ثبت اختراع خود در فیلیپین از طریق اداره مالکیت فکری این کشور، و سپس ثبت جهانی آن به موجب معاهده PCT شدند. با اتکا به این امر، دانشگاه San Carlos توانست از طریق سرمایه‌گذاری مشترک با یک سرمایه‌گذار داخلی، شرکتی کوچک در زمینه تولید سیستم‌های مدیریت محیط زیست پایه‌گذاری نماید.
اجرای کامل و تمام عیار قواعد مالکیت فکری، شامل قواعد مربوط به علایم تجاری، طرح‌های صنعتی، کپی‌رایت و اسرار تجاری در این دانشگاه، نویدبخش سیل عظیم و جدیدی از درآمد است. مخترعین و دانشکده‌های مربوط به این نوآوری نیز از خط مشی مالکیت فکری دانشگاه که عبارت است از تقسیم امتیاز بهره برداری، بهره‌مند می‌شوند. تجاری سازی اموال فکری، هرچند به آهستگی، اما به طور قطع تبدیل به یک واقعیت خواهد شد. سهم‌پذیری و نقش یافتن مهره‌های بزرگ و قدرتمند تجارت فیلیپین در این پروژه دانشگاهی، طرحی از پایداری اقتصادی طولانی مدت را ترسیم می‌نماید.

ثبت اختراع به عنوان هسته تجارت:

تحقق تجاری‌سازی اموال فکری توسط دانشگاه، امکان برخورداری این نهاد از سود ناشی از محصولات دانش‌بنیان را تقویت می‌کند. این مرکز در حال حاضر به دنبال راهکارهای متعددی از قبیل سرمایه‌گذاری مشترک و اعطای مجوز بهره برداری است تا بتواند از این طریق فن‌آوری خود در زمینه مدیریت پسماند را به سایر کشورهایی که در این خصوص با چالش مواجه‌اند، سرایت دهد. موفقیت دانشگاه در زمینه ثبت اختراع و ورود به حوزه کسب و کار داخلی در راستای تجاری سازی فن‌آوری‌اش، نشان‌گر قابلیت درآمدزایی یک نظام مالکیت فکری صحیح و مؤثر است. هم‌چنین این امر، در برابر دیدگان جامعه علمی و آکادمیک روزنه‌ای جدید به سوی قابلیت‌های بی شماری می‌گشاید که از ساختن پلی از تجارت به سوی استفاده استراتژیک و راهبردی از مالکیت فکری، ناشی خواهد شد.

ایجاد یک تغییر از طریق اداره حمایت از فن‌آوری و نوآوری:

دفتر حمایت از مالکیت فکری دانشگاه سن کارلو که در سال ۲۰۱۳ تأسیس شد، نخستین نهادی بود که دو تقاضانامه ثبت اختراع خود را تحت مجموعه تشویقی حمایت از اختراع (PPIP) اداره مالکیت فکری فیلیپین به ثبت رسانید. علاوه بر این، دانشگاه سن کارلو اولین دفتر حمایت از فن‌آوری و نوآوری در فیلیپین بود که یک تقاضانامه ثبت اختراع بین‌المللی تحت نظام PCT برای فن‌آوری مدیریت پسماند به ثبت رسانید. حمایت‌های ارزشمند اداره حمایت از نوآوری و فن‌آوری دانشگاه سن‌کارلو از طریق ارائه مشاوره به مخترعین فن‌آوری سیستم مدیریت پسماند محیط زیست، نقش به سزایی در موفقیت دانشگاه در این حوزه داشته است.
در قالب موافقت‌نامه فرانشیز مابین اداره حمایت از نوآوری و فن‌آوری و اداره مالکیت فکری فیلیپین، دانشگاه سن‌کارلو ملزم به فراهم کردن مکان و امکانات لازم و همچنین جذب نیرو انسانی برای انجام فعالیت‌های مربوط به مالکیت فکری از جمله جستجو و پیگیری‌های مربوط به اختراعات و مدیریت مالکیت فکری شده است. نیروهای انسانی این  مهارت‌ها را از طریق دوره‌های آموزشی سه ساله‌ای که توسط اداره مالکیت فکری فیلیپین و شرکایش برگزار می‌شود، کسب می‌کنند. اغلب مشتریان خدمات این دفتر از گروه‌های علوم و مهندسی دانشگاه هستند.
علاوه بر مدیریت امور مربوط به اختراعات که تمرکز اصلی دفتر بر روی آن است، آموزش مالکیت فکری نیز رسالت دیگر این نهاد است. کارکنان اداره حمایت از نوآوری و فن‌آوری درراستای ارتقای آگاهی در زمینه مالکیت فکری، سمینارها و سخنرانی‌هایی برای دانشجویان و کارکنان دانشگاه برگزار می‌کنند. دانشگاه سن‌کارلو تردیدی ندارد که وجود یک اداره کارآمد نوآوری و فن‌آوری برای هر موسسه و نهاد آموزشی که در پی ایجاد و انتقال دانش و تکنولوژی برای توسعه ملی و رقابت جهانی است، بسیار ضروری می‌باشد.
هرچند دانشگاه سن‌کارلو موفقیت‌هایی در رابطه با حمایت از دارایی‌های فکری خود کسب کرده اما هنوز راه درازی برای ارتقاء ظرفیت کلی دانشگاه در این راستا در پیش دارد. آموزش بنیادین اولیه در زمینه مالکیت فکری از طریق اداره مالکیت فکری فیلیپین و نهادهای وابسته به آن ارائه می‌شود و آموزش‌های تکمیلی و پیشرفته توسط وایپو و در قالب دوره‌های آموزشی مجازی برگزار می‌گردد. برخی از کارآموزان حتی در امتحانات اداره اروپایی ثبت اختراع نیز شرکت می‌کنند. تعداد زیادی از دانشگاه‌ها متوجه ظرفیت‌ها و منافع تجاری‌سازی مالکیت فکری شده و در پی تأسیس دفتر حمایت از نوآوری و فن‌آوری می‌باشند. تاکنون در ۷۰ دانشگاه و مرکز تحقیقاتی در فیلیپین دفتر حمایت از نوآوری و فن‌آوری تأسیس شده است.
قانون انتقال تکنولوژی مصوب سال ۲۰۰۹ با قادر نمودن دانشگاه‌ها به تملک و بهره‌برداری از هر دارایی فکری که قابلیت تجاری سازی دارد، راه را برای انتقال تکنولوژی هموار ساخته است. گرچه روزی خواهد رسید که دانشگاه‌ها بتوانند عواید قابل ملاحظه‌ای از محل حق امتیازهای مربوط به تجاری‌سازی بخش تحقیق و توسعه کسب کنند اما امروزه نیاز مبرمی به تأمین بودجه برای انجام تحقیقات بیشتر دارند. نباید از یاد برد که بدون حمایت مستمر دولت، دانشگاه‌ها قادر نخواهند بود در راستای ایجاد فن‌آوری‌های قابل ثبت و کاربردی گام بردارند و از منافع تجاری‌سازی مالکیت‌های فکری خود به طور کامل بهره‌مند شوند.

[۱] این مطلب ترجمه ای است از مقاله “COMMERCIALIZING IP: CHANGING ACADEMIC MINDSETS ” که در شماره ششم مجله وایپو در سال ۲۰۱۴ به چاپ رسیده‌است. متن کامل مجله از طریق لینک زیر در دسترس است:
http://www.wipo.int/wipo_magazine/en/

دیدگاه خود را ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *