مهمترین شاخص ‌های نگهداری و تعمیرات (CMMS OKRs & KPIs)

تجهیزات، ماشین‌آلات و دارایی‌های فیزیکی، از مهم‌ترین و راهبردی‌ترین منابع هر سازمان، به‌ویژه بنگاه‌های تولیدی، به شمار می‌آیند. نگهداری و تعمیرات (نت) این دارایی‌ها نقشی اساسی و انکارناپذیر در پشتیبانی از پیشبرد عملیات اصلی سازمان ایفا می‌کند. هرگونه توقف یا اختلال در عملکرد این تجهیزات می‌تواند منجر به کاهش تولید، افزایش هزینه‌ها و از دست رفتن فرصت‌های تجاری شود. از این رو، مدیریت اثربخش نگهداری و تعمیرات نه تنها یک ضرورت فنی، بلکه یک الزام استراتژیک برای تضمین بقا و سودآوری سازمان تلقی می‌شود.

با این حال، استقرار یک CMMS به تنهایی برای دستیابی به تعالی در نگهداری و تعمیرات کافی نیست. برای اطمینان از حرکت در مسیر صحیح و تحقق اهداف کلان سازمان، به چارچوبی برای تعیین اهداف و سنجش عملکرد نیاز است. در این میان، دو مفهوم کلیدی “اهداف و نتایج کلیدی(OKR یا  Objectives and Key Results) “و “شاخص‌های کلیدی عملکرد (KPI یا Key Performance Indicator)” به عنوان ابزارهایی حیاتی برای هم‌راستاسازی استراتژی نگهداری و تعمیرات با استراتژی سازمان، ایجاد تمرکز، اندازه‌گیری پیشرفت و ارتقای مستمر عملکرد مطرح می‌شوند این مقاله به معرفی  OKRها و  KPIهای تخصصی در حوزه نگهداری و تعمیرات با تکیه بر قابلیت‌های یک CMMS پیشرفته می‌پردازد.

شاخص‌ نگهداری و تعمیرات چیست؟

اول از همه باید بدانید که یک شاخص کلیدی عملکرد (KPI) معیاری است که برای نظارت بر عملکرد یک کسب‌و‌کار در نظر می‌گیریم. شاخص کلیدی عملکرد این امکان را به سازمان‌ها می‌دهد تا بررسی کنند که آیا اعمال تغییرات، باعث کسب نتایج مورد انتظار کسب‌وکار می‌شود یا خیر.

می‌توان از شاخص‌های نگهداری و تعمیراتبرای نظارت بر برنامه‌ریزی استراتژیک این بخش، اطلاع‌رسانی درباره عملکرد یک بخش، دارایی‌ها‌ و فرآیندهای مرتبط با هرکدام از آنها و تاثیرات آنها بر عملکرد سازمان استفاده کرد.

نگهداری و تعمیراتتاثیر زیادی بر امور مالی، بهره‌وری و کارایی کسب‌و‌کار دارد. شاخص‌ های نگهداری و تعمیرات،اطلاعاتی را در اختیار مدیران قرار می‌دهد تا بتوانند با ارزیابی عملکرد یک بخش یا ناحیه، در راستای بهینه‌سازی آن قدم بردارند. مدیران سازمان‌ها می‌توانند با اعمال این تغییرات، کارایی فرآیندهای مربوط به نگهداری و تعمیراترا افزایش و هزینه‌ها را کاهش دهند، آنها را استاندارد کنند، میزان کنترل خود را روی فرآیندها بیشتر کرده و درنهایت باعث افزایش رقابت‌پذیری سازمان شوند.

اهداف و نتایج کلیدی (OKR) در نگهداری و تعمیرات

برای اطمینان از هم‌راستایی کامل فعالیت‌های نگهداری و تعمیرات با اهداف کلان سازمان، استفاده از چارچوب اهداف و نتایج کلیدی (OKR) ضروری است. نقشه راه پیش‌رو، ۵۱ هدف را در ۱۳ حوزه کلیدی مانند قابلیت اطمینان، کاهش توقفات، هزینه، ایمنی، نیروی انسانی و مدیریت دارایی پوشش می‌دهد. برای شروع، بهتر است سازمان­ها بر ۳ تا ۵ هدف حیاتی (مثلاً کاهش توقف اضطراری، افزایش PM Compliance و ایمنی) متمرکز شوند و سپس دیگر حوزه‌ها را به تدریج بهOKRهای خود اضافه کند. هر هدف نیز با نتایج کمّی و زمان‌بندی‌شده مشخص شده است. جدول زیر، اهداف کیفی مطرح در حوزه نگهداشت را به همراه نتایج کلیدی کمّی، زمان‌بندی‌شده و قابل اندازه‌گیری نمایش داده و به‌عنوان یک نقشه راه استراتژیک از کاهش توقفات تا مدیریت ریسک دارایی‌ها عمل می‌کند.

ردیف	هدف (Objective)	تعریف	نتایج کلیدی (Key Results) / مثال عملی
1	قابلیت اطمینان تجهیزات	افزایش قابلیت اطمینان ماشین‌آلات حیاتی	افزایش MTBF پمپ‌های اصلی از 720 ساعت به 828 ساعت (+15%)؛ به‌گونه‌ای که MTBF پمپ‌های اصلی طی سال از 720 به 828 ساعت برسد.
2			کاهش خرابی اضطراری کمپرسورها از 25 مورد به 20 مورد در سال (-20%)؛ به‌گونه‌ای که تعداد خرابی‌های اضطراری کمپرسورها حداکثر 20 مورد در سال باشد.
3			کاهش تکرار خرابی موتورهای الکتریکی از 10 مورد به 7 مورد (-30%)؛ به‌گونه‌ای که خرابی‌های تکراری موتورهای بحرانی به 7 مورد کاهش یابد.
4	کاهش توقفات	کاهش زمان توقف برنامه‌ریزی‌نشده	کاهش Unplanned Downtime از 6.5% به 4.8% زمان تولید؛ به‌طوری‌که توقفات اضطراری خط تولید از 47 ساعت به 35 ساعت در ماه برسد.
5			کاهش MTTR از 4 ساعت به 3.6 ساعت (-10%)؛ به‌گونه‌ای که میانگین زمان تعمیر هر خرابی کمتر از 3.6 ساعت باشد.
6	بهبود نگهداری پیشگیرانه	افزایش اثربخشی PM	افزایش PM Compliance از 88% به 95%؛ یعنی از 100 PM برنامه‌ریزی‌شده، 95 مورد به‌موقع اجرا شود.
7			کاهش PM Overdue از 8 کار به کمتر از 3 کار؛ به‌گونه‌ای که تعداد PMهای معوق کمتر از 3 مورد باشد.
8		توسعه PdM برای تجهیزات حساس	تجهیز 80% تجهیزات دوار بحرانی به سیستم مانیتورینگ لرزش؛ به‌طوری‌که از 50 تجهیز بحرانی، 40 تجهیز تحت پایش آنلاین باشند.
9			کاهش خرابی ناگهانی پمپ‌ها و کمپرسورها از 20 مورد به 15 مورد (-25%).
10	مدیریت هزینه	کاهش هزینه کل نگهداری بدون افت قابلیت اطمینان	کاهش هزینه تعمیرات اضطراری از 2.5 میلیارد تومان به 2 میلیارد تومان در سال (-20%).
11			کاهش Maintenance Cost per Unit از 50,000 تومان به 45,000 تومان به ازای هر تن محصول (-10%).
12	مدیریت نیروی انسانی	افزایش بهره‌وری تیم نگهداری و تعمیرات	افزایش Wrench Time از 48% به 55%؛ یعنی از 8 ساعت کاری، حداقل 4.4 ساعت صرف کار واقعی روی تجهیز شود.
13			کاهش زمان انتظار قطعه و مجوز کار از 2.5 ساعت به 2 ساعت برای هر Work Order.
14	ایمنی	ارتقای ایمنی در فعالیت‌های تعمیراتی	دستیابی به LTI=0 در سال؛ یعنی هیچ حادثه منجر به از دست رفتن زمان کاری رخ ندهد.
15			اجرای 100% LOTO (Lockout/Tagout) در کارهای پرریسک؛ به‌گونه‌ای که تمامی WOهای پرریسک دارای مجوز LOTO باشند.
16	انبار و قطعات یدکی	بهینه‌سازی موجودی قطعات	کاهش Stockout قطعات بحرانی از 8 مورد به صفر؛ به‌گونه‌ای که هیچ فعالیت تعمیراتی به دلیل نبود قطعه متوقف نشود.
17			کاهش موجودی راکد از 18% به 15% کل موجودی انبار.
18	مدیریت برنامه‌ریزی	بهبود انضباط برنامه‌ریزی و زمان‌بندی	افزایش Schedule Compliance از 82% به 90%؛ یعنی از هر 100 WORK ORDER برنامه‌ریزی‌شده، 90 مورد طبق برنامه اجرا شود.
19			افزایش نسبت کارهای برنامه‌ریزی‌شده از 72% به 80% کل فعالیت‌ها.
20	کیفیت تعمیرات	افزایش کیفیت اجرای تعمیرات	کاهش Rework Maintenance از 4% به کمتر از 2%؛ یعنی از هر 100 تعمیر، حداکثر 2 مورد دوباره‌کاری شود.
21			افزایش First Time Fix Rate از 85% به 90%؛ یعنی 90% خرابی‌ها در اولین مراجعه رفع شوند.
22	دیجیتال‌سازی	استقرار مؤثر CMMS	ثبت 100% دستورکارها در CMMS؛ به‌گونه‌ای که هیچ WORK ORDER خارج از سیستم اجرا نشود.
23			ثبت کد خرابی برای 95% خرابی‌ها؛ به‌گونه‌ای که تقریباً تمام خرابی‌ها دارای Failure Code باشند.
24	انرژی و عملکرد تجهیز	کاهش مصرف انرژی ناشی از شرایط نامناسب تجهیز	کاهش Energy Loss ناشی از خرابی از 12% به 10.8% (-10%).
25			افزایش راندمان کمپرسورها از 82% به 86% (+5%).
26	مدیریت دارایی	افزایش طول عمر دارایی‌ها	افزایش عمر مفید تجهیزات بحرانی از 15 سال به 16.5 سال (+10%).
27			کاهش اسقاط زودهنگام از 5 مورد به 3 مورد در سال.
28	ممیزی و بلوغ سیستم	ارتقای بلوغ سیستم نگهداری و تعمیرات	اجرای 100% PMها مطابق استانداردهای تعریف‌شده.
29			اجرای RCA برای 100% خرابی‌های بحرانی.
30			افزایش امتیاز ممیزی نت از 65 به 75 از 100.
31	دسترس‌پذیری تجهیزات	افزایش Availability تجهیزات بحرانی	افزایش Availability از 92% به 96%.
32			افزایش سهم Availability در OEE از 88% به 93%.
33			کاهش ساعات توقف تجهیزات گلوگاهی از 120 ساعت به 80 ساعت در سال.
34	مدیریت بک‌لاگ	کنترل و بهینه‌سازی Backlog	حفظ حجم Backlog در محدوده استاندارد 4 تا 6 هفته.
35			کاهش WOهای معوق از 450 مورد به 300 مورد.
36			کاهش WOهای با عمر بیش از 90 روز از 70 مورد به 20 مورد.
37	مدیریت خرابی‌های مزمن	حذف خرابی‌های تکرارشونده	شناسایی و پایش 20 تجهیز Bad Actor.
38			کاهش 50% خرابی‌های تکرارشونده تجهیزات Bad Actor.
39			اجرای RCA برای 100% تجهیزات Bad Actor.
40	مدیریت ریسک دارایی	کاهش ریسک عملیاتی تجهیزات	تکمیل ارزیابی بحرانی بودن (Criticality Assessment) برای 100% تجهیزات.
41			کاهش تعداد تجهیزات High Risk از 30 تجهیز به 15 تجهیز.
42			تعریف استراتژی نگهداری برای 100% تجهیزات بحرانی.
43	مدیریت پیمانکاران	افزایش اثربخشی پیمانکاران	رعایت 95% SLA توسط پیمانکاران تعمیراتی.
44			کاهش تأخیر پیمانکاران از 15% به 5%.
45			دستیابی به امتیاز عملکرد بالاتر از 90% برای پیمانکاران.
46	مدیریت دانش و مهارت	ارتقای مهارت کارکنان نت	تکمیل ماتریس مهارت برای 100% کارکنان نت.
47			افزایش ساعات آموزش سالانه هر نفر از 12 ساعت به 24 ساعت.
48			افزایش پوشش چندمهارتی کارکنان از 40% به 60%.
49	مدیریت چرخه عمر دستورکار	بهبود فرآیند Work Management	کاهش Lead Time دستورکار از 7 روز به 4 روز.
50			کاهش زمان تأیید WORK ORDER از 24 ساعت به 8 ساعت.
51			بستن 95% WOها در زمان استاندارد تعیین‌شده.

شاخص‌ های نگهداری و تعمیرات ایده‌آل با روش SMART

مسئولین نگهداری و تعمیرات باید مطمئن شوند که شاخص‌های آنها در رسیدن سازمان به اهدافش کمک می‌کند، در غیراین‌صورت، نتایج استفاده از این شاخص‌ها تنها لیستی بلند بالا از عدد و رقم است که هیچ اطلاع مفیدی برای ارائه ندارد.

بهتر است مدیران برای انتخاب شاخص‌های کلیدی عملکرد که ایده‌آل سازمان باشد و به آنها در رسیدن به اهداف‌شان کمک کند، از هدف‌گذاری به روش SMART استفاده کنند. در روش SMART، هر حرف نشان‌دهنده یک مشخصه است که هر کدام از شاخص‌ها باید آن را داشته باشند:

• (Specific): هدف شاخص باید شفاف، ساده و عینی باشد،
• (Measurable): نتایج به‌کارگیری از شاخص‌ها باید قابل اندازه‌گیری باشند و بتوان آنها را به شکل کمی اندازه‌گیری کرد،
• (Attainable): شاخص باید در حد ظرفیت اجرایی کارمندان تعریف شده و دست‌یافتنی باشد،
• (Relevant): شاخص‌ باید اطلاعات مرتبط را برای مدیران فراهم کند،
• (Temporal): باید مشخص شود که در چه بازه زمانی باید به یک شاخص مورد نظر رسید.

شاخص‌های کلیدی عملکرد (KPI) نگهداری و تعمیرات

پس از تدوین اهداف و نتایج کلیدی (OKR)، گام بعدی تعریف شاخص‌های کلیدی عملکرد (KPI) است که به‌عنوان ابزاری برای سنجش میزان پیشرفت در دستیابی به این اهداف عمل می‌کنند. KPIها معیارهای کمّی و قابل اندازه‌گیری هستند که عملکرد فرآیندها، تجهیزات و نیروی انسانی را در دوره‌های زمانی مشخص ارزیابی می‌کنند و امکان تصمیم‌گیری مبتنی بر داده را برای تمامی سطوح سازمان فراهم می‌آورند.

در حوزه نگهداری و تعمیرات و مدیریت دارایی­‌های فیزیکی (Maintenance & Asset Management) مجموعه‌ای از استانداردها و ایزوها برای اندازه‌گیری عملکرد تجهیزات در ابعاد و با عینک­های مختلفی وجود دارد که برخی از مهم­ترین آن­ها در زیر آمده است:

استاندارد	حوزه	توضیح
ISO 55000	مدیریت دارایی‌های فیزیکی	چارچوب کلی مدیریت دارایی و اهداف عملکرد
ISO 55001	الزامات سیستم مدیریت دارایی	تعریف اهداف، پایش عملکرد و بهبود مستمر
ISO 55002	راهنمای پیاده‌سازی ISO 55001	راهنمای استقرار ISO55001 و پایش عملکرد دارایی‌ها
ISO 14224	جمع‌آوری داده‌های قابلیت اطمینان و تعمیرات	مرجع اصلی برای MTBF، MTTR، نرخ خرابی و…
EN 15341	شاخص‌های کلیدی نگهداری و تعمیرات	جامع‌ترین استاندارد KPIهای نت؛ بیش از ۷۰ شاخص
IEC 60300	مدیریت قابلیت اطمینان	شاخص‌های قابلیت اطمینان و دسترس‌پذیری
ISO 17359	پایش وضعیت تجهیزات	Condition Monitoring and Diagnostics of Machines

در این بخش، KPIهای تخصصی نگهداری و تعمیرات در سه سطح مجزا ارائه شده است: سطح اول برای مدیریت ارشد (مدیرعامل، معاونین و هیئت مدیره) که تصویری کلان و استراتژیک از سلامت دارایی‌ها و بازدهی سرمایه ارائه می‌دهد؛ سطح دوم برای مدیریت میانی (مدیر نت و مدیر تولید) که پلی میان استراتژی و اجرا بوده و بر اثربخشی فرآیندها، قابلیت اطمینان و بهره‌وری تمرکز دارد؛ و سطح سوم برای کارشناسان، تکنسین‌ها و اپراتورها که نبض لحظه‌ای و روزانه عملیات را پایش می‌کنند. این ساختار سه‌سطحی تضمین می‌کند که هر یک از ذی‌نفعان، اطلاعات متناسب با حوزه مسئولیت خود را دریافت کرده و همراستایی کامل میان اهداف استراتژیک سازمان و اقدامات اجرایی در کارگاه برقرار شود.

سطح ۱: KPIهای داشبورد مدیریت ارشد (مدیر عامل و معاونین)

داشبورد مدیریت ارشد باید تصویری چکیده، استراتژیک و قابل فهم از سلامت و عملکرد کلی دارایی‌های فیزیکی ارائه دهد. شاخص‌هایی که در جدول زیر آمده‌اند، مستقیماً بر بازدهی سرمایه، اثربخشی کلی تجهیزات، هزینه‌های کلان و ریسک‌های عملیاتی متمرکز بوده و زبان مشترک بین حوزه نت و ارکان راهبری سازمان را شکل می‌دهند.

ردیف	KPI	تعریف	فرمول	هدف استراتژیک	OKR	Key Result
1	OEE (اثربخشی کلی تجهیزات)	شاخص جامع عملکرد تولید و نگهداری	Availability × Performance × Quality (حاصلضرب دسترس پذیری در عملکرد در کیفیت)	هم‌راستایی تولید و نگهداشت >85%	قابلیت اطمینان تجهیزات	افزایش MTBF 15% + کاهش خرابی اضطراری 20%
2	Unplanned Downtime%	درصد توقفات برنامه‌ریزی نشده از کل زمان تولید	(زمان توقف اضطراری ÷ کل زمان در دسترس) × 100	کاهش توقفات <5%	کاهش توقفات	کاهش Unplanned Downtime  به کمتر از 5%
3	Maintenance Cost as % of RAV	نسبت هزینه نگهداری به ارزش جایگزینی دارایی	هزینه سالانه نگهداری ÷ ارزش جایگزینی دارایی (RAV)	کنترل هزینه‌ها 2% تا 4%	مدیریت هزینه	کاهش هزینه تعمیرات اضطراری 20%
4	Asset Operational Availability	درصد دسترس‌پذیری دارایی‌های تولیدی	زمان بهره‌برداری واقعی ÷ کل زمان برنامه‌ریزی شده ×100	حداکثرسازی بازدهی سرمایه >95%	قابلیت اطمینان تجهیزات	افزایش  MTBF 15%
5	Maintenance Cost per Unit	هزینه نگهداری به ازای واحد محصول	هزینه کل نگهداری ÷ مقدار تولید	بهینه‌سازی هزینه  قابل مقایسه با صنعت	مدیریت هزینه	کاهش Maintenance Cost per Unit  به میزان 10%
6	PMP (Planned Maintenance %)	سهم نگهداری برنامه‌ریزی شده از کل نگهداری	Planned Maintenance (PM+PdM+Shutdown) Hours / Total Maintenance Hours	بلوغ نگهداری >80%	بهبود نگهداری پیشگیرانه	افزایش PM Compliance  به 95%
7	Critical Equipment MTBF	میانگین زمان بین خرابی تجهیزات بحرانی	مجموع زمان کارکرد تجهیزات بحرانی ÷ تعداد خرابی‌ها	افزایش قابلیت اطمینان +15% سالانه	قابلیت اطمینان تجهیزات	افزایش MTBF تجهیزات بحرانی
8	Safety: Maintenance Incident Rate	نرخ حوادث تعمیراتی	(LTI × 200,000) ÷ نفرساعت کار (Lost Time Injury) (تعداد حوادث منجر به از دست رفتن زمان)	HSE  LTI=0	ایمنی	صفر حادثه منجر به از دست رفتن زمان
9	Emergency Work Ratio	نسبت کارهای اضطراری به کل نگهداری	ساعات کار اضطراری ÷ کل ساعات نگهداری × 100	کاهش کار واکنشی  <10%	مدیریت برنامه‌ریزی	80%  کارها برنامه‌ریزی شده باشند
10	Life Cycle Cost (LCC)	هزینه چرخه عمر دارایی	خرید + نصب + بهره‌برداری + نگهداری + اسقاط	تصمیم‌گیری سرمایه‌ای و جایگزینی تجهیزات	مدیریت دارایی	افزایش عمر مفید تجهیزات بحرانی
11	Weighted Index Based on Organization Asset Health Model	شاخص سلامت دارایی	Reliability + Availability + Condition Score (ترکیب وزنی یا امتیازدهی این سه شاخص)	دید جامع از سلامت دارایی	قابلیت اطمینان تجهیزات	کاهش تکرار خرابی 30%
12	Maintenance Maturity Score	امتیاز بلوغ سیستم نگهداری	ارزیابی براساس استاندارد ISO 55000 یا مدل SMRP	بلوغ سازمانی Level 3+	ممیزی و بلوغ سیستم	افزایش امتیاز ممیزی نت
13	Asset Utilization Index	شاخص بهره‌برداری از دارایی	(زمان بهره‌برداری واقعی ÷ زمان قابل بهره‌برداری) ×100	سنجش اثربخشی استفاده از دارایی >90%	مدیریت دارایی	افزایش بهره‌وری دارایی‌ها
14	Asset Renewal Ratio	نرخ نوسازی دارایی	(ارزش دارایی‌های جایگزین شده ÷ ارزش کل دارایی‌ها) ×100	برنامه‌ریزی سرمایه‌گذاری مطابق برنامه	مدیریت دارایی	نوسازی دارایی‌های بحرانی
15	Maintenance Budget Compliance	انطباق با بودجه نگهداری	(هزینه واقعی ÷ بودجه مصوب) ×100	کنترل هزینه 95~105%	مدیریت هزینه	کنترل هزینه سالانه
16	Remaining Useful Life Accuracy	دقت پیش‌بینی عمر باقیمانده	(تعداد پیش‌بینی صحیح RUL ÷ کل پیش‌بینی‌ها)×100	مدیریت چرخه عمر >85%	مدیریت دارایی	افزایش دقت تصمیمات سرمایه‌ای
17	TRIR (Total Recordable Incident Rate)	نرخ کل حوادث قابل ثبت مرتبط با فعالیت‌های نگهداری و تعمیرات به ازای ساعات کار انجام شده	(تعداد حوادث قابل ثبت × 200,000) ÷ مجموع ساعات کار کارکنان نت	ارتقای فرهنگ ایمنی و کاهش حوادث شغلی	بهبود عملکرد HSE در فعالیت‌های نگهداری و تعمیرات	کاهش TRIR سالانه حداقل ۲۰٪ یا دستیابی به TRIR کمتر از هدف سازمان (ضریب استاندارد OSHA= 200000)
18	Inventory Carrying Cost	هزینه سالانه نگهداری موجودی قطعات یدکی شامل هزینه سرمایه، انبارداری، بیمه، استهلاک و ضایعات	(کل هزینه سالانه نگهداری موجودی ÷ متوسط ارزش موجودی قطعات یدکی) ×100	بهینه‌سازی سرمایه در گردش و کاهش هزینه‌های نگهداری موجودی	بهبود مدیریت انبار قطعات یدکی	کاهش Inventory Carrying Cost به کمتر از ۲۰٪ ارزش متوسط موجودی

سطح ۱: KPIهای داشبورد مدیریت ارشد (هیئت مدیره)

در سطح هیئت مدیره، نگاه به نگهداری و تعمیرات از زاویه خلق ارزش اقتصادی، مدیریت ریسک سرمایه‌گذاری و پایداری بلندمدت اهمیت می‌یابد. جدول پیش‌رو، شاخص‌هایی نظیر بازگشت سرمایه نگهداری، ریسک مالی ناشی از فرسودگی تجهیزات و سطح خدمت قطعات بحرانی را پوشش می‌دهد که برای تصمیم‌گیری‌های کلان حیاتی هستند.

ردیف	KPI	تعریف	فرمول	هدف استراتژیک	OKR	Key Result
1	Return on Maintenance Investment (ROMI)	بازگشت سرمایه فعالیت‌های نگهداری	(منافع حاصل از کاهش خرابی − هزینه نت) ÷ هزینه نت	اثبات ارزش اقتصادی نت	مدیریت هزینه	کاهش هزینه اضطراری و افزایش قابلیت اطمینان
2	Asset Risk Exposure Index	شاخص ریسک دارایی‌های بحرانی	مجموع امتیاز ریسک تجهیزات بحرانی	کاهش ریسک عملیاتی	مدیریت ریسک دارایی	کاهش تجهیزات High Risk
3	Spare Parts Service Level	سطح تامین قطعات بحرانی	درخواست‌های تأمین‌شده ÷ کل درخواست‌ها × 100	پایداری عملیات	انبار و قطعات یدکی	صفر Stockout قطعات بحرانی
4	Energy Loss Due to Equipment Condition	اتلاف انرژی ناشی از وضعیت تجهیزات	انرژی اتلاف‌شده ÷ کل انرژی مصرفی × 100	کاهش هزینه انرژی	انرژی و عملکرد تجهیز	کاهش Energy Loss به میزان 10%
5	Capital Replacement Risk	ریسک سرمایه‌گذاری ناشی از تجهیزات فرسوده	ارزش دارایی‌های فرسوده ÷ ارزش کل دارایی‌ها × 100	برنامه‌ریزی CAPEX	مدیریت دارایی	افزایش عمر مفید دارایی‌ها
6	Asset Criticality Coverage	درصد تجهیزات دارای ارزیابی بحرانی بودن	تجهیزات دارای ارزیابی بحرانی بودن ÷ کل تجهیزات × 100	بلوغ مدیریت دارایی	مدیریت ریسک دارایی	تکمیل Criticality Assessment برای 100% تجهیزات

سطح ۲: داشبورد مدیریت میانی (مدیر نگهداری و تعمیرات و مدیر تولید)

مدیران میانی به شاخص‌هایی نیاز دارند که پلی میان استراتژی و اجرا باشند. جدول زیر مجموعه‌ای جامع از KPIها را در حوزه‌های انضباط برنامه‌ریزی، قابلیت اطمینان، بهره‌وری نیروی کار، کیفیت تعمیرات و مدیریت قطعات یدکی ارائه می‌دهد. هدف این داشبورد، ارائه بینش عملیاتی برای بهبود مستمر فرآیندها و هدایت تیم‌های اجرایی است. این جدول ۴۵ شاخص را در پنج محور اصلی انضباط برنامه‌ریزی، قابلیت اطمینان، بهره‌وری نیروی کار، کیفیت تعمیرات و مدیریت قطعات یدکی دسته‌بندی می‌کند. پیشنهاد می‌شود در گام نخست، تمرکز بر شاخص‌های پرچم‌داری باشد که مستقیماً بر توقف و هزینه اثر می‌گذارند.

ردیف	KPI	تعریف	فرمول	هدف استراتژیک	OKR	Key Result
1	PM Compliance	درصد انجام به‌موقع نگهداری‌های پیشگیرانه	100 × (تعداد PM انجام‌شده به‌موقع ÷ کل PM)	کنترل انضباط اجرا >95%	بهبود نگهداری پیشگیرانه	رسیدن PM Compliance  به بالای 95%
2	Schedule Compliance	انطباق با برنامه هفتگی/ماهانه	(کارهای انجام‌شده طبق برنامه ÷ کل کارهای برنامه‌ریزی‌شده) × 100	کیفیت برنامه‌ریزی >90%	مدیریت برنامه‌ریزی	Schedule Compliance بالای 90%
3	MTTR (Mean Time To Repair)	میانگین زمان تعمیر	مجموع زمان تعمیرات ÷ تعداد تعمیرات	کاهش 10% سالانه بهبود آمادگی	کاهش توقفات	کاهش MTTR به میزان 10%
4	MTBF (Mean Time Between Failures)	میانگین زمان بین دو خرابی	مجموع زمان کارکرد ÷ تعداد خرابی‌ها	سنجش قابلیت اطمینان افزایش مستمر	قابلیت اطمینان تجهیزات	افزایش MTBF به میزان 15%
5	Backlog (Health)	سلامت حجم کار معوقه	مجموع ساعات کار باز ÷ ظرفیت هفتگی تیم	کنترل گلوگاه‌ها 2-4 هفته	مدیریت برنامه‌ریزی	نسبت کار برنامه‌ریزی‌شده به کل کارها بالای 80%
6	Backlog Age	میانگین سن دستورکارهای باز	مجموع (تاریخ امروز − تاریخ ایجاد) ÷ تعداد کارهای باز	شناسایی کارهای مانده  >30 روز	مدیریت برنامه‌ریزی	Schedule Compliance بالای 90%
7	Wrench Time	زمان مؤثر کار فنی‌کاران	(ساعات کار واقعی روی تجهیز ÷ کل ساعات حضور) × 100	حذف اتلاف‌ها >55%	مدیریت نیروی انسانی	افزایش Wrench Time به 55%
8	Work Order Completion Rate	نرخ تکمیل دستورکار	(دستورکارهای بسته‌شده ÷ کل دستورکارها) × 100	پایش روند اجرا >85%/ماه	مدیریت برنامه‌ریزی	Schedule Compliance بالای 90%
9	Repeat Failure Rate	نرخ تکرار خرابی‌ها	(تعداد خرابی‌های تکراری کمتر از 90 روز ÷ کل خرابی‌ها) × 100	کیفیت تعمیرات <15%	قابلیت اطمینان تجهیزات	کاهش تکرار خرابی 30%
10	Spare Parts Availability	موجودی قطعات بحرانی	(قطعات بحرانی موجود ÷ کل قطعات بحرانی تعریف‌شده) × 100	جلوگیری از توقف >95%	انبار و قطعات یدکی	کاهش Stockout قطعات بحرانی به صفر
11	Stockout Rate	نرخ کسری موجودی	(تعداد درخواست‌های فاقد موجودی ÷ کل درخواست‌ها) × 100	بهبود تأمین <5%	انبار و قطعات یدکی	کاهش Stockout قطعات بحرانی به صفر
12	Inventory Turnover	گردش موجودی انبار	مصرف سالانه قطعات ÷ میانگین موجودی	کارایی انبار 4-6 بار/سال	انبار و قطعات یدکی	کاهش موجودی راکد 15%
13	Dead Stock Ratio	نسبت موجودی راکد	(ارزش موجودی بدون مصرف بیش از 12 ماه ÷ کل موجودی) × 100	کاهش سرمایه حبس‌شده <10%	انبار و قطعات یدکی	کاهش موجودی راکد 15%
14	Contractor Cost Ratio	نسبت هزینه پیمانکار	(هزینه پیمانکار ÷ کل هزینه نگهداری) × 100	کنترل برون‌سپاری <30%	مدیریت هزینه	کاهش هزینه تعمیرات اضطراری 20%
15	PM Effectiveness	اثربخشی نگهداری پیشگیرانه	(خرابی‌های پیشگیری‌شده توسط PM  ÷ کل خرابی‌های بالقوه)  × 100	ارزیابی ارزش >70%	بهبود نگهداری پیشگیرانه	کاهش PM Overdue به کمتر از 3%
16	PdM Coverage	پوشش نگهداری پیش‌بینانه	(تجهیزات بحرانی با مانیتورینگ فعال ÷ کل تجهیزات بحرانی) × 100	توسعه PdM >80%	بهبود نگهداری پیش‌بینانه	پوشش 80% تجهیزات بحرانی با مانیتورینگ وضعیت
17	First Time Fix Rate	نرخ رفع عیب در مراجعه اول	(تعمیرات موفق بدون برگشت ÷ کل تعمیرات) × 100	کیفیت مهارت >90%	کیفیت تعمیرات	First Time Fix Rate بالای 90%
18	Rework Rate	نرخ دوباره‌کاری	(ساعات دوباره‌کاری ÷ کل ساعات نگهداری) × 100	کیفیت تعمیرات <2%	کیفیت تعمیرات	کاهش Rework Maintenance به کمتر از 2%
19	RCA Completion Rate	نرخ تکمیل تحلیل ریشه‌ای	(RCA انجام‌شده برای خرابی‌های بحرانی ÷ کل خرابی‌های بحرانی) 100×	یادگیری 100%	ممیزی و بلوغ سیستم	استقرار RCA برای خرابی‌های بحرانی
20	Recurrence of Critical Failure	تکرار خرابی‌های بحرانی	(تعداد تکرار خرابی بحرانی ÷ کل خرابی‌های بحرانی) × 100	اثربخشی اقدامات اصلاحی کاهش 30%	قابلیت اطمینان تجهیزات	کاهش تکرار خرابی 30%
21	LOTO Compliance	انطباق قفل و برچسب	(کارهای پرخطر با LOTO کامل ÷ کل کارهای مشمول) × 100	الزام ایمنی 100%	ایمنی	100% اجرای LOTO در کارهای پرریسک
22	Permit to Work Compliance	انطباق مجوز کار	(تعداد کارهای با مجوز کامل ÷ کل کارهای مشمول) × 100	کنترل کارهای پرخطر 100%	ایمنی	100% اجرای LOTO در کارهای پرریسک
23	Near Miss Rate	نرخ شبه‌حادثه	تعداد Near Miss ثبت‌شده ÷ ماه	فرهنگ گزارش‌دهی افزایش گزارش‌دهی	ایمنی	صفر حادثه منجر به از دست رفتن زمان
24	Labor Utilization	نرخ استفاده از نیروی کار	(ساعات کار مفید ÷ ساعات در دسترس) × 100	ارزیابی استفاده از نیرو >75%	مدیریت نیروی انسانی	افزایش Wrench Time به 55%
25	Overtime Ratio	نسبت اضافه‌کاری	(ساعات اضافه‌کاری ÷ کل ساعات کار) × 100	کنترل فشار کاری  <10%	مدیریت نیروی انسانی	کاهش زمان انتظار قطعه و مجوز کار 20%
26	Training Hours per Technician	ساعات آموزش به ازای هر تکنسین	مجموع ساعات آموزش ÷ تعداد تکنسین‌ها	توسعه >40 ساعت/سال	مدیریت نیروی انسانی	افزایش Wrench Time به 55%
27	Skill Coverage	پوشش مهارتی	(تعداد مهارت‌های پوشش‌داده‌شده ÷ مهارت‌های موردنیاز) × 100	مدیریت >90%	مدیریت نیروی انسانی	افزایش Wrench Time به 55%
28	CMMS Data Completeness	کامل بودن داده‌های CMMS	(رکوردهای کامل ÷ کل رکوردها) × 100	کیفیت داده >95%	دیجیتال‌سازی	ثبت 100% دستورکارها در CMMS
29	Failure Code Usage Rate	نرخ استفاده از کد خرابی	(خرابی‌های ثبت‌شده با کد ÷ کل خرابی‌ها) × 100	تحلیل علل خرابی >90%	دیجیتال‌سازی	ثبت کد خرابی برای 95% خرابی‌ها
30	Preventable Failure Rate	نرخ خرابی‌های قابل پیشگیری	(خرابی های ناشی از ضعف PM/PdM  ÷کل خرابی­ها) × 100	ارزیابی شکاف برنامه‌های پیشگیرانه کاهش به <20%	بهبود نگهداری پیشگیرانه	کاهش خرابی اضطراری 20%
31	Skill Gap Index	شکاف مهارتی تیم	(مهارت‌های موردنیاز − مهارت‌های موجود) ÷ مهارت‌های موردنیاز × 100	برنامه‌ریزی آموزش هدفمند <15%	مدیریت نیروی انسانی	افزایش Wrench Time به 55%
32	Maintenance-induced Defect Rate	نرخ عیوب ناشی از تعمیر	(خرابی‌های ناشی از تعمیر اشتباه ÷ کل تعمیرات) × 100	کنترل کیفیت اجرا <2%	کیفیت تعمیرات	کاهش Rework Maintenance به کمتر از 2%
33	Energy Efficiency Loss	اتلاف انرژی ناشی از تجهیز	مصرف واقعی انرژی − مصرف استاندارد انرژی	مناسب صنایع انرژی‌بر کاهش 10%	انرژی و عملکرد تجهیز	کاهش Energy Loss ناشی از خرابی 10%
34	Capacity Loss due to Maintenance	اتلاف ظرفیت ناشی از نگهداری	(زمان یا ظرفیت از دست‌رفته به علت نگهداری ÷ کل ظرفیت) × 100	اثر نت بر تولید <3%	کاهش توقفات	کاهش Unplanned Downtime به کمتر از 5% زمان تولید
35	Inherent Availability	دسترس‌پذیری ذاتی تجهیز	MTBF ÷ (MTBF + MTTR) ×100	افزایش قابلیت اطمینان تجهیزات	افزایش قابلیت اطمینان	دستیابی به Inherent Availability بالاتر از 95%
36	Operational Availability	دسترس‌پذیری عملیاتی تجهیز	زمان بهره‌برداری واقعی ÷ کل زمان تقویمی ×100	کاهش توقفات عملیاتی	کاهش توقفات	افزایش Operational Availability به بیش از 90%
37	Preventive Maintenance Cost Ratio	سهم هزینه نگهداری پیشگیرانه	هزینه PM ÷ کل هزینه نگهداری ×100	بهینه‌سازی هزینه‌ها	بهبود نگهداری پیشگیرانه	افزایش سهم PM به بیش از 60% کل هزینه نت
38	Corrective Maintenance Cost Ratio	نسبت هزینه تعمیرات اصلاحی به کل هزینه نگهداری	هزینه CM ÷ کل هزینه نگهداری ×100	کاهش تعمیرات اضطراری	کاهش خرابی اضطراری	کاهش سهم CM به کمتر از 40%
39	Material Cost Ratio	نسبت هزینه قطعات یدکی	هزینه قطعات ÷ کل هزینه نگهداری ×100	مدیریت هزینه	بهینه‌سازی هزینه نت	کاهش هزینه قطعات 10%
40	Labor Cost Ratio	نسبت هزینه نیروی انسانی	هزینه نیروی انسانی ÷ کل هزینه نگهداری ×100	افزایش بهره‌وری منابع	مدیریت نیروی انسانی	افزایش بهره‌وری نیروی انسانی 10%
41	Equipment History Completeness	کامل بودن تاریخچه تجهیز	(تجهیزات دارای تاریخچه کامل ÷ کل تجهیزات)×100	افزایش کیفیت داده	دیجیتالی‌سازی	ثبت کامل تاریخچه 100% تجهیزات
42	Failure Coding Accuracy	صحت کدگذاری خرابی	(خرابی‌های دارای کد صحیح ÷ کل خرابی‌ها)×100	بهبود تحلیل خرابی	دیجیتالی‌سازی	ثبت صحیح کد خرابی بیش از 98%
43	Planner Productivity	بهره‌وری برنامه‌ریز نت	تعداد WORK ORDER برنامه‌ریزی شده ÷ نفر-روز برنامه‌ریز	افزایش بهره‌وری برنامه‌ریزی	مدیریت برنامه‌ریزی	افزایش بهره‌وری برنامه‌ریزی 15%
44	Emergency Purchase Ratio	نرخ خرید اضطراری قطعات	خرید اضطراری ÷ کل خرید قطعات ×100	بهبود مدیریت موجودی	بهینه‌سازی انبار	کاهش خرید اضطراری به کمتر از 5%
45	MTTF (Mean Time To Failure)	میانگین زمان عملکرد قطعات یا تجهیزات غیرقابل تعمیر تا وقوع خرابی	کل زمان کارکرد قطعات غیرقابل تعمیر ÷ تعداد خرابی آنها	افزایش قابلیت اطمینان قطعات مصرفی	بهبود قابلیت اطمینان تجهیزات	افزایش MTTF قطعات بحرانی حداقل ۱۵٪

سطح ۳: داشبورد عملیاتی )کارشناس نگهداری و تعمیرات، تکنسین‌، اپراتور و تعمیرکار)

این داشبورد نبض لحظه‌ای و روزانه کارگاه و خط تولید محسوب می‌شود. شاخص‌های معرفی‌شده در جدول، بر کنترل بلادرنگ فعالیت‌ها، مدیریت دستورکارهای باز، زمان واکنش به خرابی، ایمنی در اجرا و انضباط داده‌های ثبت‌شده در CMMS تمرکز دارند. این داشبورد معمولا برای سرپرستان و کارشناسان اجرایی طراحی شده‌اند تا بتوانند به سرعت گلوگاه‌ها را شناسایی و رفع کنند.

ردیف	KPI	تعریف	فرمول محاسبه	کاربرد روزانه/هفتگی	OKR	Key Result
1	Daily/Weekly Availability	دسترس‌پذیری روزانه هر تجهیز	(زمان کارکرد ÷ (زمان کارکرد + زمان توقف)) × 100	پایش real-time عملکرد >95%	قابلیت اطمینان تجهیزات	افزایش MTBF به میزان 15%
2	Open Work Orders by Priority	دستورکارهای باز به تفکیک اولویت	تعداد WO باز (اضطراری / فوری / متوسط / کم)	تخصیص منابع روزانه	مدیریت برنامه‌ریزی	Schedule Compliance  بالای 90%
3	Overdue PM Count	تعداد PM معوقه	تعداد PMهای منقضی‌شده (گذشته از Due Date	هشدار سرخ – اولویت اجرا	بهبود نگهداری پیشگیرانه	کاهش PM Overdue  به کمتر از 3%
4	Today’s Schedule vs Actual	برنامه امروز در مقابل اجرا	(کارهای تکمیل‌شده امروز ÷ کارهای برنامه‌ریزی‌شده امروز) × 100	کنترل shift به shift	مدیریت برنامه‌ریزی	Schedule Compliance بالای 90%
5	Mean Waiting Time	متوسط زمان انتظار (قطعه/مجوز/تجهیز)	مجموع زمان انتظار ÷ تعداد دستورکارها	شناسایی bottleneck روزانه	مدیریت نیروی انسانی	کاهش زمان انتظار قطعه و مجوز کار 20%
6	Response Time	زمان واکنش به خرابی	میانگین (زمان شروع کار − زمان اعلام خرابی)	<30 دقیقه (بحرانی)	کاهش توقفات	کاهش MTTR به میزان 10%
7	Repair Time	زمان خالص تعمیر	زمان شروع تا پایان تعمیر (بدون احتساب زمان انتظار)	بررسی عملکرد تعمیر	کاهش توقفات	کاهش MTTR به میزان 10%
8	Active Breakdown Count	تعداد خرابی‌های فعال	تعداد تجهیزات در حال تعمیر اضطراری	پایش لحظه‌ای وضعیت	کاهش توقفات	کاهش خرابی اضطراری 20%
9	Breakdown Frequency	فراوانی خرابی	تعداد خرابی در دوره (روز / هفته)	پایش تکرار خرابی	قابلیت اطمینان تجهیزات	کاهش خرابی اضطراری 20%
10	MDT (Mean Down Time)	میانگین زمان ازکارافتادگی	مجموع زمان توقف ÷ تعداد توقف‌ها	بررسی کل مدت downtime	کاهش توقفات	کاهش Unplanned Downtime به کمتر از 5% زمان تولید
11	Schedule Delay	تأخیر در اجرا	زمان واقعی − زمان برنامه‌ریزی‌شده	کنترل برنامه‌ریزی – شناسایی دلایل تأخیر	مدیریت برنامه‌ریزی	Schedule Compliance  بالای 90%
12	Overtime Hours	ساعات اضافه‌کاری	مجموع ساعات اضافه‌کاری (OT) در هفته یا ماه	کنترل فشار کاری <10%	مدیریت نیروی انسانی	کاهش زمان انتظار قطعه و مجوز کار 20%
13	Labor Productivity	بهره‌وری نیروی انسانی	تعداد کارهای تکمیل‌شده ÷ نفر-ساعت	مقایسه عملکرد	مدیریت نیروی انسانی	افزایش Wrench Time به 55%
14	Parts Issued Today	قطعات صادرشده امروز	تعداد و ارزش قطعات خارج‌شده از انبار	کنترل مصرف روزانه	انبار و قطعات یدکی	کاهش Stockout قطعات بحرانی به صفر
15	Critical Spare Stock Level	سطح موجودی قطعات بحرانی	موجودی فعلی در مقایسه با حداقل / حداکثر موجودی	هشدار کمبود – سفارش فوری	انبار و قطعات یدکی	کاهش Stockout قطعات بحرانی به صفر
16	Lead Time for Spare Parts	زمان تأمین قطعه	میانگین (زمان دریافت − زمان سفارش)	بهبود تدارکات	انبار و قطعات یدکی	کاهش Stockout قطعات بحرانی به صفر
17	Spare Parts Accuracy	دقت موجودی انبار	(اقلام منطبق با شمارش ÷ کل اقلام) × 100	صحت اطلاعات انبار >98%	انبار و قطعات یدکی	کاهش موجودی راکد 15%
18	Inventory Accuracy (Cycle Count)	دقت شمارش چرخه‌ای	(اقلام منطبق ÷ کل اقلام شمارش‌شده) × 100	اعتماد به داده انبار >98%	انبار و قطعات یدکی	کاهش موجودی راکد 15%
19	Pending Approvals	مجوزهای در انتظار تأیید	تعداد WORK ORDER یا PR در صف تأیید	رفع bottleneck مدیریتی	مدیریت برنامه‌ریزی	KR: Schedule Compliance  بالای 90%
20	Rework Count	تعداد دوباره‌کاری این هفته	تعداد WOهای بازگشایی‌شده کمتر از 7 روز	کنترل کیفیت تعمیر	کیفیت تعمیرات	کاهش Rework Maintenance  به کمتر از 2%
21	Work Order Closure Quality	کیفیت بستن دستورکار	(دستورکار کامل و صحیح بسته‌شده ÷ کل دستورکارهای بسته‌شده) × 100	کیفیت داده در CMMS >95%	دیجیتال‌سازی	ثبت 100% دستورکارها در CMMS
22	Safety Observations	مشاهدات ایمنی ثبت‌شده	تعداد Near Miss + تعداد Unsafe Act ثبت‌شده	فرهنگ‌سازی ایمنی	ایمنی	صفر حادثه منجر به از دست رفتن زمان
23	Work Permit Status	وضعیت مجوزهای کار فعال	تعداد Permit فعال / منقضی / در انتظار	کنترل لحظه‌ای کارهای پرخطر	ایمنی	100% اجرای LOTO در کارهای پرریسک
24	Tool/Equipment Checkout	ابزار/تجهیز در گردش	تعداد ابزار یا تجهیزات تحویل‌گرفته‌شده	پیگیری ابزار گرانقیمت	مدیریت نیروی انسانی	کاهش زمان انتظار قطعه و مجوز کار 20%
25	CMMS Data Entry Compliance	انضباط ثبت داده	(WORK ORDER  بسته‌شده با داده کامل امروز ÷ کل WORK ORDER بسته‌شده امروز )× 100	کیفیت داده real-time >95%	دیجیتال‌سازی	ثبت 100% دستورکارها در CMMS
26	Failure Code Usage (Daily)	استفاده از کد خرابی	(خرابی‌های امروز با کد خرابی ÷ کل خرابی‌های امروز) × 100	تحلیل علل 90%	دیجیتال‌سازی	ثبت کد خرابی برای 95% خرابی‌ها
27	Asset Register Accuracy	دقت شناسنامه تجهیزات	(تجهیزات ثبت‌شده صحیح ÷ کل تجهیزات) × 100	پایه مدیریت دارایی >98%	دیجیتال‌سازی	ثبت 100% دستورکارها در CMMS
28	Condition Monitoring Alerts	هشدارهای فعال مانیتورینگ	تعداد آلارم‌های باز از سیستم‌های  CBM/PdM	پیشگیری فعال	بهبود نگهداری پیش‌بینانه	پوشش 80% تجهیزات بحرانی با مانیتورینگ وضعیت
29	Alarm Response Compliance	انطباق پاسخ به هشدار	(هشدارهای رسیدگی‌شده در ÷ SLA کل هشدارها) × 100	عملکرد پایش وضعیت >95%	بهبود نگهداری پیش‌بینانه	کاهش خرابی ناگهانی 25%
30	Time to Detect Failure	زمان تشخیص خرابی	میانگین (زمان تشخیص خرابی − زمان شروع انحراف)	اهمیت سیستم‌های مانیتورینگ <1 ساعت	بهبود نگهداری پیش‌بینانه	کاهش خرابی ناگهانی 25%
31	Pre-Job Brief Compliance	انطباق جلسه قبل از کار	(کارهای پرخطر با Brief ثبت‌شده ÷ کل کارهای مشمول) × 100	ایمنی و کیفیت اجرا 100%	ایمنی	100% اجرای LOTO در کارهای پرریسک
32	Digital Work Order %	درصد دستورکار دیجیتال	(WORK ORDER اجراشده از موبایل یا تبلت ÷ کلWO) × 100	سنجش پذیرش دیجیتال 80%	دیجیتال‌سازی	ثبت 100% دستورکارها در CMMS
33	Emergency Repair Cost (Daily)	هزینه تعمیرات اضطراری روزانه	مجموع هزینه مستقیم تعمیرات اضطراری امروز	کنترل هزینه – مقایسه با بودجه	مدیریت هزینه	کاهش هزینه تعمیرات اضطراری 20%
34	Planned Downtime Today	توقف برنامه‌ریزی‌شده امروز	مجموع زمان توقفات برنامه‌ریزی‌شده امروز	کنترل اورهال، PM و shutdown	بهبود نگهداری پیشگیرانه	رسیدن PM Compliance به بالای 95%
35	Unplanned Downtime Today	توقف برنامه‌ریزی‌نشده امروز	مجموع زمان توقفات ناشی از خرابی امروز	مهم‌ترین شاخص عملکرد روزانه	کاهش توقفات	کاهش Unplanned Downtime به کمتر از 5% زمان تولید
36	Quality Loss due to Equipment	افت کیفیت ناشی از وضعیت تجهیز	(ضایعات ناشی از وضعیت تجهیز ÷ کل تولید) × 100	ارتباط نت با کیفیت	انرژی و عملکرد تجهیز	KR: بهبود راندمان تجهیز 5%
37	Mean Diagnosis Time	میانگین زمان عیب‌یابی	مجموع زمان عیب‌یابی ÷ تعداد خرابی	کاهش زمان توقف	کاهش MTTR	کاهش زمان عیب‌یابی 20%
38	Administrative Delay Time	میانگین زمان تأخیر اداری	مجموع زمان انتظار مجوزها ÷ تعداد WORK ORDER	افزایش سرعت اجرای تعمیرات	مدیریت برنامه‌ریزی	کاهش زمان اخذ مجوز 30%
39	Logistic Delay Time	میانگین زمان انتظار قطعه	مجموع زمان انتظار قطعات ÷ تعداد WORK ORDER	بهبود پشتیبانی تعمیرات	انبار و قطعات یدکی	کاهش زمان انتظار قطعه 20%
40	First Pass Inspection Rate	نرخ قبولی اولین بازرسی	(تعمیرات تأیید شده در اولین بازرسی ÷ کل تعمیرات)×100	افزایش کیفیت تعمیرات	کیفیت تعمیرات	رسیدن به نرخ بالاتر از 95%
41	Oil Analysis Compliance	درصد اجرای برنامه آنالیز روغن	(آنالیزهای انجام شده ÷ برنامه)×100	توسعه نگهداری پیش‌بینانه	بهبود PdM	اجرای 100% برنامه آنالیز روغن
42	Vibration Monitoring Compliance	درصد اجرای پایش ارتعاش	(اندازه‌گیری‌های انجام شده ÷ برنامه)×100	پایش وضعیت تجهیزات	توسعه PdM	پوشش 100% تجهیزات بحرانی
43	Thermography Compliance	درصد اجرای ترموگرافی	(بازرسی‌های انجام شده ÷ برنامه)×100	پیشگیری از خرابی	بهبود PdM	اجرای 100% برنامه ترموگرافی
44	False Alarm Rate	نرخ هشدار کاذب	(هشدارهای کاذب ÷ کل هشدارها)×100	افزایش دقت پایش وضعیت	بهبود Condition Monitoring	کاهش هشدار کاذب به کمتر از 3%
45	Tool Calibration Compliance	درصد انطباق کالیبراسیون ابزار	(ابزارهای کالیبره شده ÷ کل ابزارها)×100	افزایش کیفیت تعمیرات	کیفیت اجرا	اجرای 100% برنامه کالیبراسیون
46	Asset History Update Compliance	درصد تکمیل تاریخچه تجهیز	) ×100WO دارای تاریخچه کامل ÷ کل WORK ORDER)	ارتقای کیفیت اطلاعات CMMS	دیجیتالی‌سازی	ثبت کامل اطلاعات بیش از 98%

فاز بندی اجرا و پایش KPI های مهم نگهداری و تعمیرات بر اساس بلوغ بنگاه تولیدی

فاز ۱: فاز آغازین و تثبیت (پایه‌ای)

در این مرحله، سازمان در ابتدای مسیر ساختاریافته‌ نمودن فرآیندهای نگهداری و تعمیرات و پیاده‌سازی سیستم CMMS قرار دارد. هدف اصلی، ایجاد انضباط اجرایی، ثبت قابل اتکای داده‌ها و کنترل فعالیت‌های روزانه است. شاخص‌های این فاز به گونه‌ای هستند که پایه‌های داده‌ای و فرآیندی ضروری برای حرکت به سمت سطوح بالاتر بلوغ را فراهم آورند.

حوزه	KPI  پیشنهادی	سطح داشبورد	مثال هدف‌گذاری	OKR مرتبط (هدف کلیدی)
مدیریت برنامه‌ریزی	درصد انجام به‌موقع نگهداری پیشگیرانه  (PM Compliance)	میانی	دستیابی به 85% اجرای به‌موقع دستورکارهای PM	بهبود نگهداری پیشگیرانه
مدیریت برنامه‌ریزی	تعداد PMهای معوق  (Overdue PM Count)	عملیاتی	کاهش PMهای معوق به کمتر از 5 مورد در هفته	بهبود نگهداری پیشگیرانه
دیجیتال‌سازی	انضباط ثبت داده در CMMS  (CMMS Data Entry Compliance)	عملیاتی	تکمیل 90% فیلدهای الزامی دستورکارها پیش از بستن	استقرار مؤثر CMMS
کاهش توقفات	درصد توقف برنامه‌ریزی‌نشده  (Unplanned Downtime %)	ارشد	کاهش توقفات اضطراری به زیر 10% از کل زمان تولید	کاهش توقفات
ایمنی	انطباق قفل و برچسب‌گذاری  (LOTO Compliance)	میانی	اجرای 95% فرآیند LOTO در کارهای پرریسک	ارتقای ایمنی در فعالیت‌های تعمیراتی
مدیریت داده	Equipment History Completeness	عملیاتی	تکمیل تاریخچه تجهیزات	ثبت کامل تاریخچه برای 100٪ تجهیزات بحرانی
مدیریت داده	Failure Coding Accuracy	عملیاتی	استانداردسازی ثبت خرابی‌ها	ثبت صحیح کد خرابی در بیش از 98٪ Work Orderها
مدیریت دارایی	Asset Register Accuracy	عملیاتی	تکمیل بانک اطلاعات دارایی‌ها	انطباق 100٪ اطلاعات تجهیزات با وضعیت واقعی
مدیریت فرایند	Work Order Closure Quality	عملیاتی	ارتقای کیفیت ثبت اطلاعات تعمیرات	تکمیل صحیح اطلاعات در بیش از 98٪ دستورکارها

فاز ۲: فاز بهینه‌سازی و اثربخشی (پیشرفته)

پس از تثبیت فرآیندهای پایه و اطمینان از کیفیت داده‌های ثبت‌شده در سیستم، تمرکز سازمان به بهبود عملکرد و اثربخشی تجهیزات و نیروی انسانی معطوف می‌شود. شاخص‌های این بسته امکان تحلیل دقیق‌تر قابلیت اطمینان، سرعت عمل در تعمیرات، مدیریت هزینه و بهره‌وری واقعی نیروی کار را فراهم می‌کنند و سازمان را برای ورود به فاز تعالی آماده می‌سازند.

حوزه	KPI  پیشنهادی	سطح داشبورد	مثال هدف‌گذاری	OKR مرتبط (هدف کلیدی)
قابلیت اطمینان	MTBF  (میانگین زمان بین خرابی) برای تجهیزات بحرانی	میانی	افزایش 10% میانگین زمان بین خرابی پمپ‌های اصلی	افزایش قابلیت اطمینان تجهیزات
کاهش توقفات	MTTR  (میانگین زمان تعمیر)	میانی	کاهش میانگین زمان تعمیر از 4 به 3.5 ساعت	کاهش توقفات
مدیریت نیروی انسانی	Wrench Time (زمان مؤثر کار فنی)	میانی	افزایش زمان کار واقعی روی تجهیز به 50%	افزایش بهره‌وری تیم نت
انبار و قطعات یدکی	Stockout Rate (نرخ کمبود قطعات بحرانی)	میانی	کاهش نرخ کمبود قطعات بحرانی به زیر 5%	بهینه‌سازی موجودی قطعات
مدیریت هزینه	Maintenance Cost per Unit (هزینه نت به ازای واحد محصول)	ارشد	کاهش 5% هزینه نگهداری به ازای هر تن محصول تولیدی	کاهش هزینه کل نگهداری
مدیریت برنامه‌ریزی	Schedule Compliance  (انطباق با برنامه هفتگی)	عملیاتی	اجرای 80% کارها دقیقاً طبق برنامه زمان‌بندی هفتگی	بهبود انضباط برنامه‌ریزی
قابلیت دسترس‌پذیری	Inherent Availability	میانی	افزایش قابلیت اطمینان تجهیزات	دستیابی به Inherent Availability بیش از 95٪
قابلیت دسترس‌پذیری	Operational Availability	میانی	کاهش توقفات عملیاتی	افزایش Operational Availability به بیش از 90٪
هزینه	Preventive Maintenance Cost Ratio	میانی	افزایش سهم نگهداری پیشگیرانه	اختصاص بیش از 60٪ هزینه نت به PM
هزینه	Corrective Maintenance Cost Ratio	میانی	کاهش تعمیرات اصلاحی	کاهش سهم هزینه CM به کمتر از 40٪
هزینه	Material Cost Ratio	میانی	بهینه‌سازی هزینه قطعات	کاهش 10٪ هزینه قطعات یدکی
هزینه	Labor Cost Ratio	میانی	افزایش بهره‌وری نیروی انسانی	کاهش 10٪ هزینه نیروی انسانی به ازای هر WORK ORDER
برنامه‌ریزی	Planner Productivity	میانی	بهبود بهره‌وری برنامه‌ریزی	افزایش بهره‌وری برنامه‌ریزان حداقل 15٪
کیفیت تعمیرات	Mean Diagnosis Time	عملیاتی	کاهش زمان عیب‌یابی	کاهش 20٪ زمان عیب‌یابی تجهیزات
کیفیت تعمیرات	First Pass Inspection Rate	عملیاتی	ارتقای کیفیت تعمیرات	قبولی بیش از 95٪ تعمیرات در اولین بازرسی

فاز ۳: فاز تعالی و پیش‌بینی (حرفه‌ای)

این بسته برای سازمان‌های پیشرو طراحی شده که به دنبال کسب مزیت رقابتی پایدار از طریق نگهداری و تعمیرات هستند. در این مرحله، بلوغ سازمانی به سطحی رسیده که می‌توان بر مفاهیم پیش‌بینانه، تحلیل عمیق خرابی‌ها، مدیریت سلامت دارایی و کنترل ریسک متمرکز شد. شاخص‌های این دسته، به سازمان در مسیر حرکت از نگهداشت واکنشی به نگهداشت پیش‌بینانه و مدیریت استراتژیک چرخه عمر دارایی‌ها یاری می‌رساند.

حوزه	KPI  پیشنهادی	سطح داشبورد	مثال هدف‌گذاری	OKR مرتبط (هدف کلیدی)
کیفیت تعمیرات	First Time Fix Rate  (نرخ رفع عیب در اولین مراجعه)	میانی	دستیابی به نرخ 90% رفع عیب بدون نیاز به مراجعه مجدد	افزایش کیفیت اجرای تعمیرات
مدیریت ریسک	Criticality Coverage درصد پوشش ارزیابی بحرانی بودن	ارشد	تکمیل ارزیابی بحرانی بودن برای 100% تجهیزات	کاهش ریسک عملیاتی تجهیزات
نگهداری پیش‌بینانه	PdM Coverage (پوشش نگهداری پیش‌بینانه)	میانی	تجهیز 70% تجهیزات بحرانی به سیستم پایش وضعیت	توسعه PdM برای تجهیزات حساس
ممیزی و بلوغ	RCA Completion Rate (نرخ تکمیل تحلیل ریشه‌ای خرابی)	میانی	اجرای تحلیل ریشه‌ای برای 100% خرابی‌های بحرانی	ارتقای بلوغ سیستم نت
مدیریت انرژی	Energy Loss due to Equipment (اتلاف انرژی ناشی از شرایط تجهیز)	میانی	کاهش 10% اتلاف انرژی کمپرسورها با بهینه‌سازی وضعیت	کاهش مصرف انرژی ناشی از شرایط نامناسب تجهیز
مدیریت دارایی	Asset Health Index (AHI) (شاخص سلامت دارایی)	ارشد	بهبود 10 امتیازی شاخص سلامت تجهیزات بحرانی	افزایش طول عمر دارایی‌ها
مدیریت دارایی	Asset Utilization Index	ارشد	افزایش بهره‌وری دارایی‌ها	دستیابی به بهره‌برداری بیش از 90٪ از دارایی‌ها
مدیریت دارایی	Asset Renewal Ratio	ارشد	بهینه‌سازی نوسازی دارایی‌ها	اجرای برنامه نوسازی برای 100٪ دارایی‌های بحرانی
مدیریت دارایی	Remaining Useful Life (RUL)	ارشد	افزایش دقت پیش‌بینی عمر تجهیزات	پیش‌بینی صحیح عمر باقیمانده برای بیش از 85٪ تجهیزات
پایش وضعیت	Oil Analysis Compliance	میانی	توسعه نگهداری پیش‌بینانه	اجرای 100٪ برنامه آنالیز روغن
پایش وضعیت	Vibration Monitoring Compliance	میانی	پایش وضعیت تجهیزات بحرانی	پوشش 100٪ تجهیزات بحرانی با ارتعاش‌سنجی
پایش وضعیت	Thermography Compliance	میانی	توسعه پایش وضعیت	اجرای 100٪ برنامه ترموگرافی
پایش وضعیت	False Alarm Rate	عملیاتی	افزایش دقت سیستم‌های پایش	کاهش هشدارهای کاذب به کمتر از 3٪
مدیریت انبار	Emergency Purchase Ratio	میانی	کاهش خریدهای اضطراری	کاهش خرید اضطراری قطعات به کمتر از 5٪

استفاده از راهکارهای نرم‌افزاری در سیستم نگهداری و تعمیرات

همانطور که در این مقاله به آن اشاره شد، نگهداری و تعمیرات ، ابزار قدرتمندی برای ایجاد تغییرات مثبت و تاثیرگذار در کسب‌وکارها است. برای دستیابی به این مهم، باید نظارت مستمر و کارآمدی بر شاخص‌های این حوزه داشته باشید. آگاهی از این شاخص‌ها باعث افزایش بهره‌وری، کاهش خطا، کاهش هزینه‌ها و زمان صرف شده برای فرآیندهای تراکنش می‌شود. همچنین به اعضای تیم این امکان را می‌دهد تا به آخرین اطلاعات مربوط به هر دارایی (دستگاه و ماشین‌آلات) دسترسی داشته باشند.

همکاران سیستم این فرصت را با ارائه نرم افزار نگهداری و تعمیرات راهکاران برای کسب‌و‌کارها فراهم آورده‌ است. از مزایای اصلی نرم افزار نگهداری و تعمیرات همکاران سیستم، امکان تعریف ساختار درختی تجهیزات و ساختار خطوط تولید، مانند خطوط تولید شرکت‌های پتروشیمی تا سطح قطعات است.

از دیگر قابلیت‌های مهم این سیستم، ارتباط دقیق آن با ماژول‌های دیگر راهکاران است. این سیستم، با سیستم انبار و تدارکات، سیستم کنترل تولید، سیستم سرمایه انسانی و سیستم جبران خدمات راهکاران سیستم در ارتباط است. برای کسب اطلاعات بیشتر با ما در تماس باشید.