قانون چگونه از شما حمایت میکند؟ (نشانه‌‌های جغرافیایی)

 

فرض کنید منطقه‌‌ا‌‌ی جغرافیایی‌‌ به کشت چای مرغوب مشهور است و مردم نیز چای‌‌ آن منطقه را به کیفیت و عطر و طعم منحصر به فرد آن میشناسند. به عبارتی نام یک منطقه‌‌ی جغرافیایی میتواند برای معرفی ویژگی‌‌های یک محصول مورد استفاده قرار گیرد. این امر در حقوق مالکیت فکری نیز مورد توجه قرار گرفته و نوعی از دارایی‌‌های فکری به نام “نشانه‌‌های جغرافیایی” را به رسمیت شناخته است.

نشانه‌‌های جغرافیایی نوعی از علامتهای شناسایی محصولات هستند که مبدأ کالایی را به قلمرو، منطقه یا ناحیه‌‌ای از کشور منتسب میسازند.؛ مشروط بر اینکه کیفیت، مرغوبیت، شهرت یا سایر خصوصیات کالا نیز اساسا قابل انتساب به مبدأ جغرافیایی آن باشد. (ماده 1 قانون حمایت از نشانه های جغرافیایی)

 

سؤال: برای بهره‌‌مندی از حمایت قانون در خصوص نشانه‌‌های جغرافیایی باید چه اقداماتی انجام داد؟ آیا باید نشانه را به ثبت رساند؟

طبق بند الف ماده 3 قانون حمایت از نشانه‌‌های جغرافیایی، در صورتی که نشانه‌‌ای حائز شرایط ماده 1 باشد، یعنی بتواند کالایی را از نظر کیفیت، مرغوبیت، شهرت و … به منطقه‌‌ی جغرافیایی بخصوصی منتسب کند، از حمایت قانون برخوردار خواهد بود و ثبت شرط حمایت نیست.

اما در صورتی که نشانه‌‌ای به ثبت رسیده باشد، به این معناست که نشانه با معیارهای قانونی مطابقت دارد. بنابراین ثبت از جهت بار اثباتی حائز اهمیت است.

 

سؤال: چه کسانی میتوانند برای ثبت نشانه‌‌های جغرافیایی درخواست دهند؟

طبق ماده 7 قانون حمایت از نشانه‌‌های جغرافیایی دو دسته از اشخاص میتوانند اظهارنامه‌‌ی ثبت نشانه را به سازمان ثبت املاک و اسناد کشور تسلیم کنند:

هر شخص حقیقی یا حقوقی و یا گروهی از اشخاص حقیقی یا حقوقی که در مکان جغرافیایی مندرج در اظهارنامه به تولید کالای مورد نظر مشغولند میتوانند تقاضای ثبت نشانه‌‌ی جغرافیایی را مطرح کنند.

هر مرجع صلاحیتدار در امر تولید، توزیع و سیاستگذاری کالای مورد ثبت.

 

سؤال: چه کسانی میتوانند از نشانه‌‌های جغرافیایی استفاده کنند؟

استفاده‌‌ی اشخاص از نشانه‌‌ی جغرافیایی منوط به احراز دو عامل است:

اول اینکه تولید کالا در آن منطقه‌‌‌‌ی جغرافیایی خاص صورت گیرد؛ و دوم آنکه کالای موردنظر با استاندارد کالاهای تولیدشده در آن منطقه مطابقت کند.

بنابراین تمامی تولیدکنندگانی که واجد دو معیار فوق باشند، میتوانند نشانه‌‌ی جغرافیایی را بر محصولات خود درج کنند و استفاده‌‌ی یک شخص، سایر اشخاص واجد شرایط را از استفاده از نشان جغرافیایی محروم نمیسازد.

طبق ماده 10 قانون حمایت از نشانه‌‌های جغرافیایی نیز تولیدکنندگان در صورتی مجازند از نشانه‌‌‌‌های جغرافیایی ثبت شده استفاده کنند که:

الف) کالا دارای کیفیت، مرغوبیت، شهرت و سایر خصوصیات مذکور در گواهینامه‌‌ی ثبت مربوطه باشد.

ب) محل فعالیت تولیدکننده منطقه‌‌ی جغرافیایی مذکور در گواهینامه‌‌ی ثبت باشد.

 

سؤال:  حمایت از نشانه‌‌ی جغرافیایی در مقابل چه اقداماتی صورت میگیرد؟

در صورتی که تولیدکننده‌‌ای که واجد شرایط مذکور در ماده 10 نباشد (یعنی به هر دلیل صلاحیت استفاده از نشان جغرافیایی را نداشته باشد)، نشان را بر محصولات خود درج کند، اشخاص ذی‌‌نفع حق اقامه‌‌ی دعوا و مطالبه‌‌ی ضرر و زیان را خواهند داشت.

طبق ماده 2 قانون حمایت از نشانه‌‌های جغرافیایی معرفی و انتساب گمراه‌‌کننده و غیرواقعی مبدأ جغرافیایی از جمله اقداماتی است که برای اشخاص ذی نفع حق اقامه‌‌ی دعوا ایجاد میکند.