ارائه‌دهنده‌ی راهکارهای نرم‌ افزارهای سازمانی
ارائه‌دهنده‌ی راهکارهای نرم‌ افزارهای سازمانی

واژه شناسی (نرم افزار)

 


نرم افزار (Software)

 

نرم افزار (Software): مجموعه ای از رویه ها، دستورالعمل ها، فرامین و مستندات است که به صورت نشانه (کد) یا به صورت دیگر بیان شود و در صورت ارائه به یک سامانه پردازنده متناسب، آن سامانه توانمندی اجرا و انجام کار مشخص یا تحصیل نتیجه مورد نظر را داشته باشد.

پدیدآورنده نرم افزار: شخص یا اشخاصی هستند که بر اساس دانش و ابتکار خود کلیه مراحل مربوط‌ اعم از تحلیل‌، طراحی‌، ساخت و پیاده‌سازی نرم‌افزار را انجام دهند.

نرم افزار نهفته: نرم افزارهای نهفته در درون انواع دستگاه ها پنهان هستند، به گونه ای که ممکن است جزئی از دستگاه تلقی شوند. در انواع دستگاه ¬های هوشمند از لوازم شخصی و خانگی گرفته تا هواپیما و موشک نوعی نرم افزار نهفته نقش دارد و عملکرد آنها را میسر و کنترل می کند.

نرم افزار آزاد (Free Software): نرم افزاری است که یک کاربر، برای استفاده، تغییر و توزیع آن آزاد است. نرم افزار آزاد به طور کلی بدون هزینه است. واژۀ رایگان به آزاد بودن نرم افزار از نظام کپی رایت، توزیع اشاره دارد. البته باید در نظر داشت، اگرچه نرم‌افزارهای آزاد به طور رایگان قابل دانلود و استفاده هستند، اما ممکن است لزوما قابلیت استفاده مجدد و تغییر و اصلاح توسط کاربر را نداشته ‌باشند.

نرم افزار متن باز (Open Source Software): نرم افزاری است که استفاده از آنها در چهار زمینه با آزادی عمل همراه است: آزادی عمل در اجرای برنامه نرم افزاری برای هر مقصود مورد نظر کاربر، آزادی عمل در زمینه بررسی و مطالعه پیرامون چگونگی کارکرد نرم افزار و امکان اعمال تغییرات مورد نظر کاربر، آزادی عمل در زمینه توزیع مجدد و بدون محدودیت برنامه نرم افزاری، آزادی عمل در زمینه توزیع برنامه نرم افزاری تغییر یافته توسط کاربر. بدین ترتیب کنترل و هدایت محصول نرم افزاری در انحصار یک فرد یا شرکت نیست.در اختیار بودن متن برنامه ها برای این نرم افزارها یک اصل عمده و اساسی محسوب می شود.

نرم افزار اختصاصی (Proprietary Software): در نرم افزارهای اختصاصی، حقوق قانونی منحصرا برای دارنده حق تکثیر باقی می مانند. اکثر نرم افزارهای اختصاصی به صورت منبع بسته در دسترس قرار می گیرند. این نوع نرم‌افزار متعلق به یک شرکت یا شخص حقیقی است و استفاده از آنها مستلزم خرید یا کسب مجوز بهره‌برداری از دارنده است. دسترسی به کدهای منبع و تغییر آنها توسط کاربر در نرم‌افزارهای اختصاصی، امکانپذیر نیست. بعضا نرم افزار اختصاصی به شکل نرم افزار مشروط یا نرم افزار معرف (Demoware) خواهد بود که کاربران جهت استفاده از آنها وجهی را پرداخت نمی کنند و به صورت اینترنتی یا در قالب های سخت افزارهای حامل که نیاز به بسته بندی تجاری مجزا ندارند، به مشتریان ارائه می شوند.

نرم افزارهای رده عام(Off-the-Shelf Software): نرم افزار رده عام، بدون در نظر گرفتن رده و کاربر خاص، تولید می شود. این نرم افزار حتی ممکن است به منظور خاص یا در خصوص نیازهای کاربری خاص، طراحی شده باشند اما قابلیت استفادۀ عام داشته باشند و طیف وسیعی از کاربران بتوانند با استفاده از آن نیاز خود را در زمینۀ مطلوب خودشان برطرف نمایند.

نرم افزار مرکب (Composite software): نرم افزاری است که از اجزاء نرم افزاری متعددی تشکیل شده و یک یا چند فناوری را به خدمت گرفته است. بطور معمول یک یا چند جزء نرم افزار مرکب از قبل موجود و در دسترس است و فناوری لازم به جای اینکه از ابتدا و با صرف وقت و هزینه زیاد طراحی و پیاده سازی شود، از بین اجزاء موجود انتخاب و محصول نهایی به کمک آنها تهیه می شود.

بد افزار (Malware): اشاره به هر گونه نرم افزار مخرب دارد و یک طیف وسیع تر از نرم افزارهایی را در بر می گیرد که به هر شکل، تهدیدی برای امنیت رایانه می باشند. ابزارهای تبلیغاتی مزاحم، جاسوس افزارها، ویروس های رایانه ای، کرم های رایانه ای، اسب های تروجان و یا ترس افزارها، مصادیق نرم افزارهای مخرب می باشند.

نرم افزار جمعی ( Collective Software): نرم افزاری است که تحت مدیریت، ابتکار و نام یک شخص حقیقی و حقوقی –عمدتا شرکتهای نرم افزاری- توسط یک تیم انجام می شود. شخص حقیقی و یا حقوقی که نرم افزار با مدیریت و سرمایه گذاری او به وجود آمده است، صاحب حقوق مادی اثر جمعی شناخته می شود.

پایگاه داده: (Data Base): مجموعه ای از اطلاعات سیستماتیک ذخیره شده است که با ابزارهای الکترونیک قابل دسترس است. پایگاه داده نتیجه سرمایه¬گذاری و صرف وقت برای ساماندهی و عرضه داده¬ها در قالب اطلاعات مفید و با سهولت دسترسی است.

وب سایت (Web Site): از دو جزء وب(web) و سایت (site) تشکیل شده است و به مجموعه ای از صفحات گفته می شود که شامل متن، فایل گرافیکی و فایل صوتی می باشد. وب سایت ها نوعا به دو دسته کلی تقسیم می شوند: دسته ای که جنبه اطلاع رسانی دارد و دسته دیگر بستر کسب و کار است. وب سایت های اطلاع رسانی بنا به اهمیت و ارزش اطلاعاتی که در اختیار می گذارند، مورد توجه قرار می-گیرند. ارزش وب سایت های کسب و کار در ایده تجاری و مدل کسب و کار زیر بنای آن است.

نسخه پشتیبان (Back up): شخصی که به موجب قانون و یا قرارداد، حق بهره¬برداری از یک نرم افزار را دارد، می¬تواند به منظور استمرار استفاده از آن و ممانعت از خطر از بین رفتن و یا ویروسی شدن، از نسخه اصلی یک نسخه پشتیبان تهیه کند.

دی کامپایل کردن (Decompile): انجام مهندسی معکوس برای دستیابی به تمام یا بخشی از کد منبع (متن برنامه) یک نرم افزار رایانه ای است. دی کامپایل کردن عکس کامپایل کردن (Compile) است که در آن دستورهای نگارش یافته توسط تحلیل گر به برنامه ریز به صورت دستورالعمل¬های قابل اجرا توسط رایانه تغییر شکل می دهد.

حق معنوی نرم افزار: حق معنوی بخشی از حقوق پدیدآورندگان آثار فکری است که اساسا جنبه مالی و اقتصادی ندارد و وابسته به شخصیت پدیدآورنده است. در واقع هر پدیدآورنده مهر شخصیت خود را بر روی آفریده خود می زند و از آن یک اثر اصیل می سازد. حق معنوی محدود به زمان و مکان نیست و غیرقابل انتقال است‌. چهار حق معنوی شامل حق افشاء (right to disclose)، حق سرپرستی یا انتساب اثر(paternity right)، حق تمامیت اثر( right to integrity)و حق عدول یا استرداد (right to withdraw)برای پدیدآورندگان آثار فکری شناخته شده است.

حقوق مادی نرم افزار: حق پدیدآورنده نسبت به نرم افزار است که جنبه مالی و اقتصادی دارد و قابل نقل و انتقال است مواردی مانند حق نشر و تکثیر و حق توزیع به عنوان حقوق مادی نرم افزار شناخته می شوند.

نشر نرم افزار: قراردادن نرم‌افزار در معرض استفاده عموم اعم از اینکه بر روی یکی از حاملهای‌ رایانه‌ای تکثیر شده باشد یا به منظور فوق در محیطهای رایانه‌ای قابل استفاده برای دیگران قرار داده شود.

عرضه نرم افزار: ارائه نرم‌افزار برای استفاده شخص یا اشخاص معین دیگر در زمان یا مکان محدود و برای بهره‌برداری مشخص‌.

شبیه سازی نرم افزار: انجام تغییراتی در بعضی اجزاء نرم افزار و حفظ عناصر اصلی آن و یا تولید نرم افزار ظاهرا متفاوت با استفاده از عناصر نرم افزار اولیه به نحوی که نتوان آن را یک نرم افزار جدید به حساب آورد.

 

 

دیدگاه خود را ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *