ارائه‌دهنده‌ی راهکارهای نرم‌ افزارهای سازمانی
ارائه‌دهنده‌ی راهکارهای نرم‌ افزارهای سازمانی

قانون چگونه از شما حمایت می کند؟ (نرم افزار)

نرم افزار (۵)

فرض کنید شما پدید آورنده یک نرم افزار جدید هستید:

 آیا نرم افزار تولیدی شما می تواند به عنوان یک اختراع ثبت شود؟

اختراع در زمینه نرم افزار زمانی مطرح می شود که نرم افزار شرایط زیر داشته باشد:

  • اختراعی بودن محصول نرم افزاری: نرم افزار باید از جنبه کاربردی با معیارهای قانونی ثبت اختراع هماهنگ باشد. مثلا شاید یک نرم افزار از نظر طراحی و تولید چیز جدیدی نباشد اما یکی از مشکلات اساسی را در یک حوزه کاربردی به نحو خلاقانه حل کند و در آن حوزه اختراع محسوب شود. مثلا در حوزه پزشکی و سلامت.
    اختراعی بودن فرآیند: منظور چگونگی روش یا فناوری استفاده شده در طراحی و ساخت یک نرم افزار است. یعنی اگر از متخصصین حوزه نرم افزار درباره اختراع بودن نرم افزار مورد نظر سوال شود، پاسخ این باشد که آن نرم افزار از نوآوری و گام ابتکاری قابل توجهی در زمینه مهندسی نرم افزار برخوردار است. از این حیث نرم افزار دقیقا مشابه دیگر حوزه های مهندسی است.

 

  • تازگی: تازگی یا اصطلاح برای اولین بار به معنای داشتن یک خلاقیت و نوآوری در نرم افزار است.

 

  • کاربرد صنعتی: یعنی حاوی ابتکار جدید و کاربرد صنعتی باشد. منظور از کاربرد صنعتی این نیست که نرم افزار لزوما در صنایع مختلف استفاده شود، بلکه اساسا کاربردی شدن و عرضه آن برای استفاده به مفهوم داشتن کاربرد صنعتی است.

نرم افزار (۴)

فرض کنید شخصی به شما سفارش تولید یک نرم افزار را می دهد:

  • پرسش اول: توافق بین شما و سفارش دهنده چه عنوان حقوقی دارد؟
  • پرسش دوم: حقوق مادی نرم افزار تولید شده متعلق به چه کسی است؟ سفارش دهنده یا شما؟
  • پرسش سوم : اگر شخص و یا شرکتی شما را برای تولید نرم افزار استخدام کند، حقوق مادی نرم افزار تولید شده متعلق به چه کسی است؟ کارفرما یا شما؟

پاسخ اول: زمانی که کسی به شما سفارش ایجاد یک نرم افزار را می دهد، شما و سفارش دهنده وارد رابطه حقوقی تحت عنوان کارفرما-پیمانکار شده اید. موضوع قرارداد پیمانکاری محصول و نتیجه کار است. محصول این قرارداد همان نرم افزاری است که سفارش تولید آن به شما داده شده است.

پاسخ دوم: با توجه به اینکه هدف از قرارداد و موضوع آن تولید نرم افزار است، کلیه حقوق مادی نرم افزار مانند حق توزیع، حق هر گونه تغییر و توسعه نرم افزار متعلق به سفارش دهنده است. بهتر است بدانید اگر نرم افزار تولیدی شما شرایط ثبت به عنوان اختراع را داشته باشد (یعنی برای اولین بار فرآیند یا محصول خاصی را ارائه کند و مشکلی را در یک حرفه، فناوری، صنعت و مانند آن حل کند)، اینکه حقوق مادی نرم افزار به سفارش دهنده تعلق دارد مانع از این نیست که شما به عنوان پدیدآورنده نرم افزار ثبت آن را به عنوان اختراع تقاضا کنید.

پاسخ سوم: زمانی که هدف از استخدام یدیدآوردن نرم افزار باشد به عنوان مثال وقتی یک شرکت نرم افزاری یک مهندس نرم افزار را استخدام می کند، در این صورت تمام حقوق مادی نرم افزار متعلق به کارفرما (شخص حقیقی یا شرکت) است.

 

 


نرم افزار  (۳)

فرض کنید شما و چند نفر از دوستان تان به طور مشترک پدیدآورنده یک نرم افزار (مثلا یک نرم افزار حسابداری) هستید:

• پرسش اول: حقوق ناشی از نرم افزار متعلق به کدام یک از افراد گروه است؟

• پرسش دوم: اگر یک شرکت بخواهد حق عرضه این نرم افزار را بگیرد آیا رضایت تمامی افراد گروه برای اجازه بهره برداری لازم است؟

• پرسش سوم: اگر کسی بدون اجازه شما و یا سایر افراد گروه نسبت به (تکثیر، انتشار، عرضه، بهره‌برداری) نرم افزار اقدام کند، قانون چگونه از شما حمایت می کند؟

 پاسخ اول: زمانی که در پدیدآوردن نرم افزار دو یا چند نفر با هم همکاری می کنند نرم افزار به عنوان اثر مشترک شناخته می شود و حقوق ناشی از آن بصورت مشترک برای تمام افراد گروه است.

پاسخ دوم: نرم افزاری که به عنوان اثر مشترک شناخته می شود مانند هر مال مشترک (مشاع) دیگر است بنابراین برای هر گونه بهره برداری از حقوق ناشی از آن نیاز به رضایت تمامی مالکان است. بنابراین چنانچه قرار است حق توزیع نرم افزار به شرکتی واگذار شود تمامی دو یا چند نفر مالکان اثر مشترک باید با آن موافق باشند.

پاسخ سوم: قانون زمانی می تواند از حقوق شما حمایت کند که:
  اول) شما و یا هر یک از دوستان تان که با همکاری هم نرم افزار را تولید کرده اید، در مراجع قضایی شکایت خود را با موضوع نقض حقوق تان بر نرم افزار را مطرح کرده باشید. به خاطر داشته باشید در نرم افزار مشترک هر یک از پدیدآورندگان حاضر در گروه حق شکایت در مراجع قضایی را دارد. این رسیدگی قضایی با شکایت هر یک از افراد گروه آغاز و با گذشت تمامی ایشان خاتمه خواهد یافت.
دوم) نرم افزار گروهی شما و دوستان تان برای اولین بار در ایران تولید و توزیع شده باشد. به عبارت دیگر چنانچه نرم افزاری در خارج از ایران تولید و توزیع شده باشد مشمول حمایت قانون نیست. بنابراین اگر شما قصد برخورداری از حمایت های قانون ایران را دارید باید ابتدا نرم افزارتان را در ایران توزیع کنید و سپس به توزیع آن در خارج از کشور اقدام کنید.
همچنین به خاطر داشته باشید که ذکر عبارت اولین بار در قانون به این معنا نیست که نرم افزار شما منحصر بفرد باشد. چون همانطور که می دانید نرم افزارهای مشابه با کارکردهای مشابه در بازار فراوان هستند. عبارت اولین بار به این معناست که نرم افزار شما به واسطه یک ویژگی خاص مانند استفاده آسان تر برای کاربر متمایز از سایر نرم افزارها باشد و به عنوان یک نرم افزار جداگانه از سایر نمونه های مشابه موجود شناخته شود.
سوم) در صورتی که شخص خاطی بهره برداری غیر مجاز از نرم افزار شما را off line انجام داده باشد و یا on line، قانونی که از حقوق شما حمایت خواهد کرد، متفاوت است. اگر بهره برداری غیرمجاز از نرم افزار شما در محیط off line باشد مطابق قانون حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم افزارهای رایانه ای ۱۳۷۹ شخص خاطی محکوم به حبس از ۹۱ روز تا شش ماه، جزای نقدی از ۱۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال تا ۵۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال و جبران خسارت خواهد شد. اگر بهره برداری غیرمجاز از نرم افزار در محیط On line باشد مطابق قانون تجارت الکترونیک ۱۳۸۲ شخص خاطی محکوم حبس سه ماه تا یک سال، جزای نقدی به میزان ۵۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال می شود.

 


نرم افزار (۲)

فرض کنید شما پدیدآورنده یک نرم افزار (مثلا بازی رایانه ای) هستید و نام یا عنوان یا نشان خاصی برای نرم افزار خود تعیین کرده اید که معرف نرم افزار شماست مثلا یک لوگو، اگر شخص دیگری از همان لوگو یا شبیه آن استفاده کند، قانون چگونه از شما حمایت می کند:

• پرسش اول: آیا هر گونه استفاده از نام و نشان ویژه نرم افزار شما تخلف محسوب می شود؟
• پرسش دوم: آیا در مراجع قضایی شکایت کرده اید؟
• پرسش سوم: قانون چه مجازاتی را برای فرد متخلّف تعیین کرده است؟

پاسخ اول: برای جرم دانستن استفاده شخص دیگر از نام و نشان مختص نرم افزار شما دو شرط لازم است:
الف) نام و نشان ویژه نرم افزار شما باید برای نرم افزار دیگری از همان نوع یا مانند آن به کار رود. مثلا نرم افزار دیگر هم یک بازی رایانه ای باشد.

ب) بکار رفتن نام و نشان ویژه نرم افزار شما در نرم افزار تولیدی فرد متخلّف، باید به گونه ای باشد که در افراد عادی جامعه

(افراد غیرحرفه ای و غیر متخصص در زمینه نرم افزار) این تصور را ایجاد کند که این نرم افزار شبیه به نرم افزار شماست.

 

پاسخ دوم: قانون زمانی می تواند از حقوق شما حمایت کند که شما در مراجع قضایی شکایت خود را مبنی بر نقض حقوق تان بر نرم افزار را مطرح کرده باشید. این رسیدگی قضایی با شکایت شما آغاز و با گذشت شما خاتمه خواهد یافت.

 

پاسخ سوم: مطابق قانون حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم افزارهای رایانه ای ۱۳۷۹ شخص خاطی محکوم به تمامی موارد زیر می شود:
الف) حبس از ۹۱ روز تا شش ماه؛

ب) جزای نقدی از ۱۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال تا ۵۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال؛

ج) جبران خسارت

 


نرم افزار(۱)

فرض کنید شما پدیدآورنده یک نرم افزار اندروید هستید، اگر کسی بدون اجازه شما نسبت به (تکثیر، انتشار، عرضه، بهره‌برداری) از این نرم افزار اقدام کند، قانون چگونه از شما حمایت می‌کند:

  • پرسش اول: آیا نرم افزار متعلق به شما برای اولین بار در ایران تولید و توزیع شده است؟
  • پرسش دوم: آیا در مراجع قضایی شکایت کرده اید؟
  • پرسش سوم: آیا این تخلف و نقض حق در محیط خارج از خط (off line) واقع شده است یا محیط های الکترونیک برخط (on line)؟

پاسخ اول: قانون زمانی از شما حمایت خواهد کرد که نرم افزار شما برای اولین بار در ایران تولید و توزیع شده باشد. به عبارت دیگر چنانچه نرم افزاری در خارج از ایران تولید و توزیع شده باشد مشمول حمایت قانون نیست. بنابراین اگر شما قصد برخورداری از حمایتهای قانون ایران را دارید باید ابتدا نرم افزار تان را در ایران توزیع کنید و سپس به توزیع آن در خارج از کشور اقدام کنید. همچنین به خاطر داشته باشید که ذکر عبارت اولین بار در قانون به این معنا نیست که نرم افزار شما منحصر بفرد باشد. چون همانطور که میدانید نرم افزارهای مشابه با کارکرد های مشابه در بازار فراوان هستند. عبارت اولین بار به این معناست که نرم افزار شما به واسطه یک ویژگی خاص مانند استفاده آسانتر برای کاربر متمایز از سایر نرم افزارها باشد و به عنوان یک نرم افزار جداگانه از سایر نمونه های مشابه موجود شناخته شود.

پاسخ دوم: قانون زمانی میتواند از حقوق شما حمایت کند که شما در مراجع قضایی شکایت خود را با موضوع نقض حقوق تان بر نرم افزار را مطرح کرده باشید. این رسیدگی قضایی با شکایت شما آغاز و با گذشت شما خاتمه خواهد یافت.

پاسخ سوم: در صورتی که شخص خاطی بهره برداری غیر مجاز از نرم افزار شما را off line انجام داده باشد و یا on line، قانونی که از حقوق شما حمایت خواهد کرد، متفاوت است:
الف) اگر بهره برداری غیرمجاز از نرم افزار شما در محیط off line باشد مطابق قانون حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم افزارهای رایانه ای ۱۳۷۹ شخص خاطی محکوم به تمامی موارد زیر میشود: حبس از ۹۱ روز تا شش ماه، جزای نقدی از ۱۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال تا ۵۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال و جبران خسارت.
ب) اگر بهره برداری غیرمجاز از نرم افزار شما در محیط On line باشد مطابق قانون تجارت الکترونیک ۱۳۸۲ شخص خاطی محکوم به تمامی موارد زیر میشود: حبس سه ماه تا یک سال و جزای نقدی به میزان ۵۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال.

 

دیدگاه خود را ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *