ارائه‌دهنده‌ی راهکارهای نرم‌ افزارهای سازمانی
ارائه‌دهنده‌ی راهکارهای نرم‌ افزارهای سازمانی

حمایت از نرم‌افزارهای رایانه‌ای در کشور ترکیه

یکی از مصادیق بارز حقوق مالکیت فکری، حقوق نرم افزارها یا برنامه های رایانه ای است. نرم افزارهای رایانه ای در قانون شماره ۵۸۶۴ آثار فکری و هنری ترکیه (قانون کپی رایت) مصوب ۰۵-۱۲-۱۹۵۱ که تاکنون ۸ مرحله مورد اصلاحات قانون‌گذاری قرار گرفته و آخرین بازنگری و اصلاحات آن در ۲۳-۰۱-۲۰۰۸ به تصویب نمایندگان مجلس قانون‌گذاری ترکیه رسیده است، از حمایت های ویژه نظام حقوق مالکیت فکری برخوردار شده‌اند. لازم به ذکر است که حمایت های مذکور در الحاقات قانون‌گذاری به قانون کپی رایت تحت شماره ۴۱۱۰ مورخ ۰۷-۰۶-۱۹۹۵ مورد پیش بینی قرار گرفته است. بنابراین قانونی خاص تحت عنوان حمایت پدیدآورندگان نرم افزارهای رایانه ای در ترکیه به تصویب نرسیده است و قانون عام الشمول حمایت از کپی رایت در ترکیه، حمایت قانونی از نرم افزارها را تأمین می‌نماید. در این قانون تعریف مشخصی از نرم افزار به عمل نیامده است. لذا همان تعاریف فنی رایج از نرم افزار و انواع آن ملاک حمایت حقوقی قرار گرفته است.

در پاسخ به اینکه آیا نرم افزار در کشور ترکیه اساساً یک اثر ادبی و هنری برخوردار از کپی رایت شناخته می‌شود یا یک اثر صنعتی دارای شرایط حق اختراع و یا هردو، باید اظهار داشت که مطـابق با نظـام کنـونی حـقوق مالـکیت فـکری در ترکیه برای حمایت از نرم افزارها تنها یک رویکرد حمایتی در قالب حقوق مالکیت ادبی و هنری وجود دارد و برخلاف نظام دوگانه حمایتی از نرم افزار در حقوق ایران، به استناد بند c از ماده ۶ قانون هیئت وزیران ترکیه در خصوص حمایت از حقوق اختراعات -که از تاریخ ۲۷-۰۶-۱۹۹۵ به اجرا درآمده است-، نرم افزارها و برنامه های رایانه ای از موضوعات قابل ثبت به‌عنوان اختراع مستثنا شده و حمایت از پدیدآورندگان نرم افزار و برنامه های رایانه ای در قالب اخذ گواهینامه اختراع منتفی و ناممکن می‌باشد.

پدیدآورنده نرم افزار و یا نماینده قانونی وی می‌تواند تشریفات مربوط به ثبت نرم افزار را با طرح درخواست در اداره کل کپی رایت و فیلم‌برداری وزارت فرهنگ و گردشگری ترکیه که متصدی رسمی مالکیت ادبی و هنری (کپی رایت) در ترکیه می‌باشد مطرح نماید. نرم افزارها مـورد بـررسی مـاهوی قـرار  می‌گیرند و اگر پدیدآورنده آن تمایل داشت که از حمایت های نظام کپی رایت برخوردار شود با اثبات برخی شرایط ماهوی نظیر اصالت، خلاقیت و قابلیت انتساب اثر به پدیدآورنده و احراز خصوصیات پدیدآورنده در نرم افزار که البته روش آزمون مشخصی برای آن تعیین نشده است و به صورت موردی مورد ارزیابی قرار می‌گیرد، گواهی ثبت نرم افزار را دریافت نماید. با این توضیح که افکار و اصولی که اجزاء  برنامه های رایانه ای و نرم افزارها با بر مبنای بر آنها تهیه شده است از شمول حمایت قانون کپی رایت مستثنا شده‌اند.

از نظر قانونی ثبت نرم افزارها الزامی نیست، اما ثبت نرم افزار و اخذ گواهی مربوطه به‌عنوان یک ادله مثبته از وزارت فرهنگ و گردشگری ترکیه، دارنده آن را متمکن از دلیلی محکم می‌سازد که در صورت نبود آن امکان اثبات حق و اخذ حمایت از وزارتخانه مذکور میسر نخواهد شد.

حقوق معنوی (اخلاقی) پدیدآورنده نرم افزار بدون اینکه منحصر به این تعبیر باشد، در مواد ۱۴ تا ۱۷ قانون کپی رایت ترکیه مورد پیش بینی قرار گرفته که عبارت‌اند از: حق انتساب نرم افزار به پدید آورنده آن، حق انتشار نرم افزار برای عموم و تعیین زمان و نحوه انتشار آن، حق حفظ نام و عنوان نرم افزار ولو آنکه نام پدیدآورنده با تخلص ذکر شده باشد یا بدون تخلص باشد، حق حفظ تمامیت اثر (حرمت اثر)، حق دسترسی پدیدآورنده به نسخه اصلی نرم افزار در صورتی که بهره برداری از نرم افزار موقتاً به شخص دیگری انتقال یافته باشد. لازم به توضیح است که استثنائاً حق انتشار نرم افزار و حق حفظ تمامیت آن تا جایی از قابلیت انتقال به غیر برخوردار است که روش افشاء نرم افزار یا تغییر و تحریف در آن به شهرت و اعتبار پدیدآورنده و ماهیت و ذات اثر لطمه ای وارد نسازد  ، در غیراینصورت حقوق معنوی پدیدآورنده نرم افزار به‌طور کلی غیر قابل انتقال خواهد بود.

حقوق مادی (اقتصادی) پدیدآورنده نرم افزار رایانه ای نیز بدون اینکه منحصر به مصادیق زیر باشد عبارت از: حق تولید سازگار (دی کمپایل)، حق صدور اجازه اقتباس، تنظیم یا سایر اشکال تغییر و یا تبدیل اثر، حق تکثیر سمعی- بصری اثر، حق صدور اجازه توزیع اثر، حق اجرای اثر و مرتبط سازی آن با عموم، حق پخش از طریق صدا یا تصویر (عرضه اینترنتی) و هرگونه بهره برداری و افشاء و انتشار نرم افزار برای استفاده عموم است   و از قابلیت انتقال ارادی یا قهری برخوردار است.

طول مدت حمایت از حقوق مادی و معنوی پدیدآوردن  نرم افزار شامل تمام عمر پدیدآورنده و تا ۷۰ سال پس از وفات وی می‌باشد و چنانچه خلق نرم افزار حاصل تلاش مشترک چند پدیدآورنده باشد، آخرین تاریخ وفات پدیدآورندگان ملاک محاسبه و آغاز ۷۰ سال مدت حمایتی مذکور خواهد بود. همچنین اگر شخصیت حقوقی پدیدآورنده نرم افزار باشد، دوره حمایت از حقوق مربوطه به مدت ۷۰ سال از تاریخ افشاء آن برای عموم آغاز می‌گردد.

قانون کپی رایت ترکیه به نقض حقوق مادی و معنوی نرم افزار جنبه کیفری داده است با این توضیح که چنانچه شخصی حقوق معنوی پدید آورنده نرم افزار را مورد تعدی قرار دهد و یا با نقض حقوق مادی پدیدآورندگان نرم افزار، تخلفاتی نظیر تولید سازگار (دی کمپایل)، اقتباس، تنظیم و یا سایر اشکال تغییر یا تبدیل نرم افزار، تکثیر، فروش یا عرضه برای فروش نرم افزار تکثیر یا اقتباس شده، واردات مجاز یا غیرمجاز کپی نرم افزار، مباشرت در افشاء یا انتشار نرم افزار یا معاونت در این اعمال به‌واسطه انتقال دیجیتالی نرم افزار و یا به اجاره یا عاریه سپردن نرم افزار را به انجام رساند به ۲ تا ۴ سال حبس و از ۵۰.۰۰۰ تا ۱۵۰.۰۰۰ لیره ترکیه به‌عنوان جزای نقدی محکوم می‌گردد. هرچند طبق اصول پذیرفته شده در حقوق جزا، تفسیر مضیق قوانین کیفری به نفع متهم، مسیر مجازات ناقضان حقوق پدیدآورندگان نرم افزار را کاملاً هموار نشان نمی‌دهد اما طبق قواعد کلی حقوقی و مسئولیت مدنی ترکیه، خسارات مادی و معنوی پدیدآورنده نرم افزار از طریق ارائه درخواست دستور موقت مبنی بر منع اقدامات تجاوزکارانه، دادخواست مطالبه خسارت به دادگاه، توقیف کالاهای ناقض حقوق پدیدآورنده نرم افزار و درج عذرخواهی کتبی شخص متخلف در جراید کثیرالانتشار نیز قابل جبران خواهد بود.

دادگاه های تخصصی حقوق مالکیت فکری و صنعتی تحت نظر قضات کارآزموده و متخصص به دعاوی مربوط به نقض حقوق مالکیت ادبی و هنری (کپی رایت) در شهرهای استانبول، آنکارا و ازمیر رسیدگی می‌نمایند. در سایر شهرهای ترکیه، دعاوی مذکور در دادگاه تجاری-مدنی محلی و در در صورت فقدان چنین دادگاهی در دادگاه عمومی و بدوی محلی مورد رسیدگی قرار خواهد گرفت.

بدین ترتیب مشاهده می‌شود که کشور ترکیه به عنوان کشوری که بعد از چین، رتبه دوم نقض حقوق نرم افزار در دنیا را دارد علیرغم پیوستن به کنوانسیون برن در تاریخ ۰۱-۰۱-۱۹۵۲، معاهده کپی رایت وایپو در تاریخ ۲۸-۱۱-۲۰۰۸ و موافقت‌نامه تریپس همچنان از قانون خاص و مستقل برای حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم افزار برخوردار نیست که این ضعف قانونی به‌رغم حمایت های مندرج در قانون کپی رایت از نرم افزار، به بهره برداری های تجاری از نرم افزارهای خارجی دامن می زند.

 

منابع: 

این مطالب ترجمه و تحلیلی از قانون شماره ۵۸۴۶ کپی رایت ترکیه مصوب ۰۵-۱۲-۱۹۵۱ و اصلاحات قانونی آن (The Law on Intellectual and Artistic Works (Copyright Act) No. ۵۸۴۶ of ۱۹۵۱-۱۲-۰۵, as amended by following Laws) به شمارگان و تاریخ ۲۹۳۶, ۱۹۸۳-۱۱-۰۱، ۴۱۱۰, ۱۹۹۵-۰۶-۰۷، ۴۶۳۰, ۲۰۰۱-۰۲-۲۱، ۵۱۰۱, ۲۰۰۴-۰۳-۰۳،  ۵۲۱۷, ۲۰۰۴-۰۷-۱۴، ۵۵۷۱, ۲۰۰۶-۱۲-۲۸، ۵۷۲۸, ۲۰۰۸-۰۱-۲۳   مندرج در پایگاه اینترنتی اداره مالکیت صنعتی ترکیه به نشانی/ http://www.tpe.gov.tr/TurkPatentEnstitusu/laws است که مقالات و تحلیل‌های مرتبط با آن در منابع و لینک های زیر نیز قابل مطالعه و دسترسی می‌باشد: 

The International Comparative Legal Guide(ICLG) to: Turkey – Copy Right ۲۰۱۵

The International Comparative Legal Guide(ICLG) to: Turkey – Telecoms, Media and Internet Laws and Regulations ۲۰۱۵

TURKEY INTERNATIONAL INTELLECTUAL PROPERTY ALLIANCE (IIPA) ۲۰۱۴ SPECIAL ۳۰۱ REPORT ON COPYRIGHT PROTECTION AND ENFORCEMENT

THE IMPLEMENTING REGULATIONS UNDER THE DECREE-LAW NO ۵۵۱ PERTAINING TO THE PROTECTION OF PATENT RIGHTS

http://www.deris.com.tr/faqs-for-copyright-in-turkey.aspx

دیدگاه خود را ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *